Şen Dul
| Şen Dul | |
|---|---|
 Şen Dul piyano notası kapağı |
|
| Özgün ismi: | Die Lustige Witwe |
| Müzik: | Franz Lehar |
| Libretto: | Victor Léon ve Leo Stein |
| Galası: | 30 Aralık 1905 |
| İlk gösterim yeri: | "Theater an der Wien", Viyana, Avusturya |
| Oyuncular: | *Hanna Glavari: Zengin bir dul (Baş rol), soprano
|
Şen Dul (Almanca:Die Lustige Witwe) Avusturya-Macaristan ülkeli Franz Lehár'ın [1] 3 perdeden oluşan operetidir. Operetin librettosu "Viktor Léon" ve "Leo Stein" tarafından Fransız yazarı "Henri Meilhac" tarafindan 1861de yazılmış "L'attaché d'ambassade" adlı oyundan uyarlanarak hazırlanmıştır. Bu oyun ve operet çok zengin bir dul kadın olan, Hanna Glavari'nin kendine yeni bir koca bulma çabalarını konu almaktadir. Bu operetin prömiyeri 30 Aralık 1905'te Viyana'da Theater an der Wien'de yapılmıştır. 1905-1948 yılları arasında (1948 yılı bestecinin ölüm yılıdır) dünya çapında 300.000 in üzerinde sahneye konulmuştur.
Konu başlıkları |
Roller [değiştir]
| Rol | Ses tipi | Prömiyerde roller 30 Aralık 1905 (Orkestra şefi: Franz Lehár ) |
|---|---|---|
| Hanna Glavari, Zengin bir dul (Bas rol) | soprano | Mizzi Günther |
| Kont Danilo Danilovitsch, Elçilikte Başkatip Hanna'ın eski sevgilisi |
tenor veya lirik bariton | Louis Treumann |
| Baron Mirko Zeta, Elçi | bariton | Siegmund Natzler |
| Valencienne, Baron Zeta'nın karısı | soprano | Annie Wünsch |
| Camille, Kont de Rosillon, Elçiliğe bağlı Fransız ataşesi Barones'in hayranlarından |
tenor | Karl Meister |
| Njegus, Elçilik Sekreteri | Konuşma | Oskar Sachs |
| Kromov, Ponteverdo ordu danışmanı | bariton | Heinrich Pirl |
| Bogdanovitch, Ponteverdo askerî ateşesi | baritone | Fritz Albin |
| Sylviane, Bogdanovitch'in karısı | soprano | Bertha Ziegler |
| Raoul de St Brioche, Fransız diplomat | bariton | Carlo Böhm |
| Vicomte Cascada, Latin Amerika diplomatı | bariton | Leo von Keller |
| Olga, Kromow'un karısı | mezzo-soprano | |
| Pritschitsch, Elçilikte konsolos | bariton | |
| Praskowia, Pritschitsch'in karısı | mezzo-soprano | |
| Parisliler ve Ponteverdolular, müzikciler ve uşaklar | ||
Konu özeti [değiştir]
Uyarı: Yazının devamı, eserin konusu hakkında ayrıntılı bilgi içermektedir.
I. Perde [değiştir]
Ponteverdo Büyük Dükalığı Paris Elçiliğinde balo
Ufak fakir bir ülke olan Ponteverdo Büyük Dükalığı'nın Paristeki elçiliğinde devlet başkanı olan Granduk'un dogum yildonemini kutlamak icin bir balo tertip edilmistir. Rahmetli kocasindan 20 milyon frank mirasi olan Hanna Glavari, bu balonun bas davetlisi olacaktir. Elci Baron Zeta dul hanimin bir Ponteverdo'lu kisi ile evlenip kendine miras kalan paralarin Ponteverdo disina akip zaten fakir olan ulkeyi tam iflas durumuna sokmasini onlemek istemektedir. Baron Zeta en uygun kisinin elcilikte baskatip olan Kont Danilo Danilovitsch oldugunu dusunmektedir ama bu plani istedigine uygun gitmemektedir. Danilo baloya gelmemistir. Bunun uzerine Baron Zeta elcilik sekreteri Njegus'u onu o gece gitmis oldugu Paris Maxim Gazinosundan geri getirmek icin gonderir.
Danilo en sonunda baloya gelir. Hanna ile karsilasir. Anlasilir ki yillar once Hanna evlenmeden Hanna ve Danilo birbirlerini cok sevdikleri icin evlenmek istemisler; fakat Pontevedro'da Kont Danilo Danilowitsch'in aristokrat ailesi bir köy kızı olan Hanna Glavari ile evlenmesini engelemis ve istemeyerek birbirinde ayrılmislardir. Kont Danilo bu evlilik yasağını unutmaya çalışırken Hanna zengin,yaşlı ve kalp hastası bir bankerle evlenimis ve banker düğün gecesi vafaat etmistir. Ciftin hala birbirini sevdigi acikca bellidir. Danilo'nun Hanna'ya karşı sevgisi baloda tekrar alevlensede, parası yüzünden Hannayla ilgilendiğinin düşünülmesinden korkarak buna cesaret edemez. Hanna ise Danilo "Seni seviyorum" demedikce onunla evlenmemeye and icmistir.
Bu sirada Baron Zeta'nin karisi Valencienne elcilige Fransa atesesi olan Kont Camille de Rosillon ile flort etmektedir. Camille kadinin yelpazesi uzerine "Seni seviyorum" diye yazi yazar. Valencienne Camille'in bu acik yaklasmalarini, kendisinin namuslu bir evli kadin oldugunu soyliyerek geri cevirir. Fakat uzerinde yazi bulunan yelpazeyi kaybetmistir. Yelpaze Kromov tarafindan bulunmustur; bunun cok kiskandigi karisina ait olmasindan korkan Kromov yelpazeyi Baron Zeta'ya verir. Karisi Valencienne'e ait oldugunu bilmeyen Baron Zeta ise bu yelpazeyi, karisi Valencienne'in umutsuz girismlerle yelpazeyi kendilerine saklamasini yalvarmasina ragmen, Olga'ya vermeye karar verir.
Olga'yi gormek icin giderken Baron Zeta Danilo ile karsilasir. Diplomasi gorevi sahsi yelpazeyi goturme gorevinden ustun gelir. Baron bir ust olarak Danilo'ya Hanna ile evlenmek icin emir verir. Danilo bunu rededer; fakat Danilo bir alternatif olarak Hanna'nin Proverdolu olmayan diger evlenme taliplerini elimine etmeyi teklif eder.
Balo danslari arasinda bulunan "hanimlarin partoner secimi" dansi vakti gelmistir. Hanna'nin etrafi erkeklerle doludur; hepsi de onun kendisini partoner secmesini ummaktadir. Valencienne Camille'in kendine daha fazla kur yapmasi ile sonunda kendini bastan cikartmasi imkâni oldugunu bildigi icin Camille'in Hanna'yla evlenmesine karar verir ve ona gore bir plan uygular. "Hanimlarin partoner secimi" dansi icin Hanna'ya partoner olarak Camille'i gosterir. Danilo balo salonuna girer. Orada partoneri bulunmadan bekleyen hanimlarin gidip Hanna etrafina birikmis erkekler arasindan partoner secimi yapmalarini saglar. Bu hanimlar kendi secimlerini yaptiktan sonra bile Hanna'nin etrafinda onunla evlenmeye talip erkekler ve potensiyel partonerler kalmistir. Hanna kendinle evlemeye talip olmayan birini partoner olarak secmek ister; bu kisi ise Danilo'dur. Danilo bu secimi rededer ama bu dans teklifini acik artirmaya koyup bir hayir kurumuna gidecek 1000 frank verecek erkegin Hanna'nin partoneri olabilecegini ilan eder. Bu para ile dans teklifi Hanna'nin etrafindaki erkeklerin dagilip gitmelerine neden olur. Bu erkeklerin ayrilmasindan sonra Danilo Hanna'yla dans etmeyi teklif eder. Fakat bu dans "hanimlarin partoner secimine" gore olmasi lazim geldigi nedeniyle ve daha once kendi teklifini refuze edip bunu acik artirmaya koymus olan Danilo'ya Hanna kizgindir ve onceden onunla dans etmekten cekinir. Bunun uzerinde Danilo tek basina calinan valse dans etmeye baslar; Danilo'nun bu kayitsiz hareketi Hanna'nin direnisini kirar ve birlikte dans etmeye baslarlar.
II. Perde [değiştir]
Hanna Glavarı'nın konağının bahçesinde
II. Perde Hanna'in konağının bahçesinde geçer ve bu sefer Granduk'un doğum günü Ponteverdo geleneklerine göre kutlanmaktadır ve herkes Ponteverdo kıyafetiyle davete gelmiştir. Hanna davetlileri için eski bir Ponteverdo şarkısı söyler; bu ünlü "Vilja Şarkısı"'dır. Bu arada Baron Zeta da Hanna'nın bir Ponteverdolu ile evlenme planının, Fransız olan Camille'in ise karışmasıyla, bozulacağından korkmaya başlamıştır. Hala kendinde bulunan yelpazenin, karısı Valencienne'e ait olduğunu da bilmemektedir. Bunun Camille'in metresi olan evli bir kadına ait olduğunu sanmaktadır. Bu nedenle üzerinde "Seni seviyorum" yazılı yelpazenin kime ait olacağını Danılo'dan arayıp bulmasını ister. Elçilik üst makam mensupları, Zeta, Danılo ve Njegus, arasında o akşam Hanna'nın bahçe çardağında ufak bir toplantı yapılıp yelpazenin kime ait olabileceği ve Hanna'nın bir Ponteverdo'lu olmayan yabancı biriyle evlenme imkâni konuları gözden geçirilmesine karar verilir. Hanna yelpazeyi görür ve üzerindeki mesajın Danılo tarafından kendine aşk ilan edilmesi olduğunu sanır. Fakat Danılo bunu yalanlar. Danılo yaptığı araştırmalar sonunda elçilik mensuplarının karılarının bazılarının evliliklerine ihanet ettikleri gerçeklerini ortaya çıkartır, ama yelpazenin kime ait olduğu gerçeği ortaya çıkmaz.
O akşamüstü Valencienne ve Camille tekrar bahçede buluşurlar. Valencienne Camile'ın birlikte olma tekliflerini rededip birbirlerinden uzaklaşmaları gereğini açıklar. Camille bu kalde Valencienne'in kendine bir hatıra vermesini ister. Danılo'nun bahçede unutarak bırakmış olduğu yelpazeyi görür ve bu yelpazeyi alarak bir hatıra olarak saklayacağını bildirir. Valencinne bunu kabul eder ama yelpazenin üzerindeki "Seni seviyorum" yazısı altına "Ben namuslu evli bir kadınım" yazısını ekler.
Camille ile Valencienne'i birbirlerine elvada etmek için, Camille'in Danılo, Baron ve Njegus ile yapacağı toplantı için seçilmiş olan, bahçe çardağına birlikte gitmeye ikna eder. Toplantıya ilk gelen Njegus Camille'in Valencienne'le birlikte çardakta olduklarını görür. Danılo ve Baron Zeta'nın geldiğini gören Njegus hemen çardağın kapısını kilitler ve böylece onları çardağa girişlerini geciktirir. Baron anahtar deliğinden içeri bakar ve karısının içeride olduğunu görünce canı çok sıkılır. Njegus Hanna ile görüşerek onun Valencienne ile yer değiştirmesini sağlar.
Camille bahçe çardağından önce çıkar ve onu Hanan takip eder ve bu Baron'u çok şaşırtır. Hanna Camille evlenmeye karar verdiklerin ilan eder; bu işe Ponteverda'nın milyonlarının Camille'in idaresine geçeceği korkularını daha da depreştirir. Valencienne ise buna Camille'i kaybedeceği için aklı başından gitmiştir. Danılo'da buna çok kızgındır ve Prens'ine ihanet eden bir Prenses hikâyesi anlatır ve aklının çelecek başka şeyler biulmak için Maksim Gazinosuna gider. Hanna Danılo'nun kendinin nişanlanmasını bildirmesine karşı gösterdiği bu kızgın tutumunun Danılo'nun kendini sevmesinden ortaya çıktığını anlar ve herkes umutsuzluk havasına bürünmüşken çok sevinçli bir ruhsal duruma girer.
III. Perde [değiştir]
Hanna Glavarı'nın konağındaki parti
Üçüncü Perde Hanna'nın konağındaki büyük salonda bir temalı partide geçmektedir. Seçilen tema Paris'te bulunan Maksim Gazinosudur; salon Maksim gibi dekore edilmiştir ve Maksim'in ünlü "Grisette" kankan dansöz kızları dans etmektedir. Valencienne'de bir "grisette" gibi giyinmiş davetlileri eğlendirmektedir. Gerçek Maksim'i o akşam boş bulan Danılo'da partiye geri gelmiştir. Danılo, Hanna'ya ülkesinin hayırı için Camille ile evlenmemesi gerektiğini bildirir. Hanna ona Camille ile hiçbir zaman nişanlı olmadığını ve bir başka kadının şerefini kurtarmak için bu oyunu hazırladıklarını söyler. Bu Danılo'yu çok memnun eder. Danılo Hanna'ya olan aşkını ona bildirmeye hazırlanır fakat son dakikada onun büyük servetini hatırlar ve bundan vazgeçer.
Bu sırada Njegüz bahçe çardağınde bulduğu yelpazeyi ortaya çıkarır ve baron Zeta yelpazenin Valencienne'e ait olduğunu hatırlar. Baron Zeta artık karısını boşayacak olacağını söyler ve Hanna'ya elini uzatarak vatanı hayırı için kendisiyle evlenmesini ister. Fakat Hanna eğer tekrar evlenirse miras şartlarına göre eski kocasından kalan serveti kaybedeceğini açıklar. Bunu duyan Danılo hemen Hanno'ya aşık olduğunu ve onunla evlenmek istediğini itiraf eder. Hanna bundan çok hoşlanmıştır ve muzafferane bir tavırla tekrar evlenince servetini kaybetme nedeninin, bu servetin kendinden evlendiği kocasına geçmesi nedeniyle olacağını açıklar. Baron ve Valencienne dikkatlerini yelpaze üzerinde toplarlar. O kocasından yelpazenin üzerinde yazılı olan cümleleri okumasını söyler. Yelpaze üzerinde "Ben namuslu bir evli kadınım" yazısı bulunmaktadır. Baron Zeta, bunun üzerine Valencienne'e dönerek "bunu hiç bilmiyordum" der. Perde davetlilerin neşe ve coşkusuyla kapanır.
Önemli müzik parçaları [değiştir]
I. Perde - 1900da Paris'de Ponteverdo Elçiliği salonunda [değiştir]
- Verehrteste Damen und Herren: Giriş. (Valencienne, Sylviane, Olga, Praškowia, Camille, St. Brioche, Zeta, Cascada, Kromov, Koro).
- So kommen Sie:İkili: (Valencienne, Cascada):
- Bitte, meine Herren: Hanna ve ensambl: (Hanna, St. Brioche, Cascada, Herrenchor):
- Vaterland arya: (Danilo).
- Ja was – ein trautes Zimmerlein: İkili: (Zauber der Häuslichkeit; Valencienne, Camille).
- Damenwahl: I. perde Finale (Hanna, Valencienne, Sylviane, Danilo, Camille, St. Brioche, Cascada, koro).
II. Perde : Hanna Glavari konağı bahçesi [değiştir]
- Ich bitte, hier jetzt zu verweilen,Es lebt eine Vilja: Giriş, dans ve Vilja-Şarkısı (Lied vom Waldmägdelein; Hanna, koro):
- Heia, Mädel, aufgeschaut: Lied vom dummen Reite; Hanna, Danilo):
- Wie die Weiber man behandelt: Marş-yedili (Danilo, Zeta, St. Brioche, Cascada, Kromow, Bogdanwoitsch, Pritschitsch):
- Oyun sahnesi ve ikili-dans: (Hanna ve Danilo)
- Mein Freund, Vernunft. Wie eine Rosenknospe: İkili ve Romanza, (Valencienne, Camille):
- Ha! Ha! Wir fragen: II. Perde Finale. (Hanna, Valencienne, Sylviane, Olga, Praškowia, Danilo, Camille, Zeta, Bogdanowitsch, Kormow, Pritschitsch, Negus, koro):
- Entrakt: (Vilja-Şarkısı)
III. Perde Hanna Glavari konağı [değiştir]
- Zwischenspiel.
- Tanz-Szene.
- Ja, wir sind es, die Grisetten: Chanson, (Grisettenlied, Valencienne, Lolo, Dodo, Jou-Jou, Frou-Frou, Clo-Clo, Margot, Danilo, Zeta, Bogdanowitsch, Pritschitsch, Kromov, koro).
- Da geh’ ich zu Maxim: Reminiszenz, (Lolo, Dodo, Jou-Jou, Frou-Frou, Clo-Clo, Margot, Danilo).
- Lippen schweigen: İkili (Hanna, Danilo).
- Ja, das Studium der Weiber ist schwer: Schlussgesang: (Herkes, koro).
Seçilmiş ses ve video kayıtları[2] [değiştir]
| Yıl | Roller (Hanna Glawari, Danilo Danilowitsch, Camille de Rosillon, Valencienne, Baron Mirko Zeta, Cascada, Raoul de St Brioche) |
Orkestra şefi, Opera Evi ve Orkestra |
Marka | Katalog numarası |
|---|---|---|---|---|
| 1953 | Elisabeth Schwarzkopf Erich Kunz Nicolai Gedda Emmy Loose Anton Niessner Otakar Kraus Josef Schmidinger |
Otto Ackermann Philharmonia Orchestra ve korosu |
EMI Classics «Historical» Naxos «Historical» |
(2004)2 CD:585 8222 (2005) 1 CD: 8.111007 |
| 1962 | Elisabeth Schwarzkopf Eberhard Wächter Nicolai Gedda Hanny Steffek Josef Knapp Kurt Equiluzbr>Hans Strohbauer |
Lovro von Matacic Philharmonia Orchestra ve korosu |
EMI «Great Recordings of the Century» | (2000)2 CD:CMS 5 67370-2 |
| 1980 | Edda Moser Hermann Prey Siegfried Jerusalem Helen Donath Benno Kusche Norbert Orth Friedrich Lenz |
Heinz Wallberg Münchner Rundfunkorchester ve Bayerischer Rundfunk korosu |
EMI «Studio» | (1989) 2 CD: CMS 7 69940-2 |
| 1986 | Maria Ewing Alan Titus Jerry Hadley Susan Mentzer Donald Adams Donald Kaasch Gualtiero Negrini |
Baldo (Bruno) Podic Chicago Lyric Opera ve korosu |
Celestial Audio | (2004) 2 CD: CA 415 |
| 1986 | Eiddwen Harrhy Alan Oke Glenn Winslade Helen Kucharek Julian Moyle Paul Parfitt Mark Curtis |
Barry Wordsworth New Sadler's Wells Opera ve korosu |
TER Classics | ZCTEO 1003 |
| 1993 | Felicity Lott Thomas Hampson John Aler Elzbieta Szmytka Robert Poulton (..) |
Franz Welser-Möst London Philharmonic orkestrasi ve Glyndebourne Festival korosu |
EMI | (2008) 2 CD - 5209742 |
| 1994 | Cheryl Studer Boje (Bo) Skovus Rainer Trost Barbara Bonney Bryn Terfel Karl-Magnus Fredriksson Uwe Peper |
John Eliot Gardiner Wiener Philharmoniker orkestrsi ve Monteverdi korosu |
DG | 1 CD - 439 911-2 |
| 1997 | Pamela Coburn Michael Heltau Juan José Lopera Katherina Richter Karl Fäth Kay Stiefermann Daniel Kirch |
Helmut Froschauer Rundfunk-Sinfonie-Orchester Köln |
Capriccio | (1999) 2 CD - 60 077-2 |
| 2001 | Yvonne Kenny Boje (Bo) Skovus Gregory Turay Angelika Kirchschlager Carlo Hartmann Curtis Sullivan Jonathan Boyd |
Erich Kunzel San Francisco Opera orkestrasi ve korosu |
ABBC/Opus Arte | (2003) DVD (Video) - OA0836D |
| 2003 | Dagmar Schellenberger Rodney Gilfry Piotr Beczala Ute Gfrerer Rudolf A. Hartmann Boguslaw Bidzinski |
Franz Welser-Möst Opernhaus Zürich orkestrasi ve korosu |
ArtHaus Musik | (2005) DVD (Video) - 100451 |
| 2004 | Susan Graham Boje (Bo) Skovus Paul Groves Emily Pulley James Courtney Ian Greenlaw Eduardo Valdes |
Kirill Petrenko Metropolitan Opera orkestrasi ve korosu |
Celestial Audio | 2 CD: CA 556 |
| 2005 | Margarita de Arellano Mathias Hausmann Marwan Shamiyeh Brigid Steinberger Alfred Sramek Daniel Serafin Alexander Klinger |
Rudolf Bibl Chor und Orchester des Seefestspiele Mörbisch |
Oehms Classics Videoland Klassik |
1 CD: OC 530 DVD (Video) - VLMD 012 |
| 2007 | Petra Maria Schnitzer Boje (Bo) Skovus Oliver Ringelhahn Lydia Teuscher Gunther Emmerlich Christoph Pohl Gerhard Hupach Ahmed Mesgarha |
Manfred Honeck Sächsische Staatskapelle ve Dresdner Staatsoper korosu |
Medici Arts | (2008)DVD (Video):2056818 |
Film uyarlamaları [değiştir]
- 1918 Die lustige Witwe - Rejisor: Michael Curtiz
- 1925 Die lustige Witwe (1925) - Rejisor: Erich von Stroheim- Roller:Mae Murray, John Gilbert.
- 1934 Die lustige Witwe - Rejisor: Ernst Lubitsch - Roller:Jeanette Mac Donald, Maurice Chevalier.
- 1952 Die lustige Witwe - Rejisor: Curtis Bernhardt- Roller:Lana Turner, Fernando Lamas.
- 1962 Die lustige Witwe - Rejisor: Werner Jacobs
- 1994 Die lustige Witwe - Bir Rus yapımı erotik bir kara komedi uyarlaması
Dipnotları [değiştir]
Ayrıca bakınız [değiştir]
Dışsal kaynaklar [değiştir]
- [2]: İngilizce Wikipedia The Merry Widow maddesi (İngilizce) (Görülme tarihi:28.2.2009)
- [3] Şen Dul librettosu (Almanca) (Görülme tarihi:28.2.2009)
- [4] IMSLP Ses kayıtlı parçalar Şen Dul (Görülme tarihi:7.3.2009)
|
|||||||
