Şen Dul

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Şen Dul
Lehar Lustige-Witwe KlA-01.jpg
Şen Dul piyano notası kapağı
Özgün ismi: Die Lustige Witwe
Müzik: Franz Lehar
Libretto: Victor Léon ve Leo Stein
Galası: 30 Aralık 1905
İlk gösterim yeri: "Theater an der Wien", Viyana, Avusturya
Oyuncular: *Hanna Glavari: Zengin bir dul (Baş rol), soprano
  • Kont Danilo Danilovitsch: Elçilikte Birinci Katip
    Hanna'ın eski sevgilisi
    , tenor veya lirik bariton
  • Baron Mirko Zeta: Elçi, bariton
  • Valencienne: Baron Zeta'in karısı, soprano
  • Camille, Kont de Rosillon: Elçiliğe bağlı
    Fransız ataşesi
    Barones'in hayranlarından
    , tenor
  • Njegus: Elçilik Sekreteri , Konuşma
  • Kromow: Ponteverdo ordu danışmanı, bariton
  • Bogdanovitch: Ponteverdo askerî ateşesi, bariton
  • Sylviane: Bogdanovitch'in karısı, soprano
  • Raoul de St Brioche: Fransız diplomat, bariton
  • Vicomte Cascada: Latin Amerika diplomatı, bariton
  • Olga: Kromow'sun karısı, mezzo-soprano
  • Pritschitsch: Elçilikte konsolos, bariton
  • Praskowia: Pritschitsch'in karısı, mezzo-soprano
  • Parisliler ve Ponteverdolılar, müzikciler ve uşaklar

Şen Dul (Almanca:Die Lustige Witwe) Avusturya-Macaristan ülkeli Franz Lehár'ın [1] 3 perdeden oluşan operetidir. Operetin librettosu "Viktor Léon" ve "Leo Stein" tarafından Fransız yazarı "Henri Meilhac" tarafindan 1861de yazılmış "L'attaché d'ambassade" adlı oyundan uyarlanarak hazırlanmıştır. Bu oyun ve operet çok zengin bir dul kadın olan, Hanna Glavari'nin kendine yeni bir koca bulma çabalarını konu almaktadir. Bu operetin prömiyeri 30 Aralık 1905'te Viyana'da Theater an der Wien'de yapılmıştır. 1905-1948 yılları arasında (1948 yılı bestecinin ölüm yılıdır) dünya çapında 300.000 in üzerinde sahneye konulmuştur.

Roller[değiştir | kaynağı değiştir]

Rol Ses tipi Prömiyerde roller
30 Aralık 1905
(Orkestra şefi: Franz Lehár )
Hanna Glavari, Zengin bir dul (Bas rol) soprano Mizzi Günther
Kont Danilo Danilovitsch, Elçilikte Başkatip
Hanna'ın eski sevgilisi
tenor veya lirik bariton Louis Treumann
Baron Mirko Zeta, Elçi bariton Siegmund Natzler
Valencienne, Baron Zeta'nın karısı soprano Annie Wünsch
Camille, Kont de Rosillon, Elçiliğe bağlı
Fransız ataşesi
Barones'in hayranlarından
tenor Karl Meister
Njegus, Elçilik Sekreteri Konuşma Oskar Sachs
Kromov, Ponteverdo ordu danışmanı bariton Heinrich Pirl
Bogdanovitch, Ponteverdo askerî ateşesi baritone Fritz Albin
Sylviane, Bogdanovitch'in karısı soprano Bertha Ziegler
Raoul de St Brioche, Fransız diplomat bariton Carlo Böhm
Vicomte Cascada, Latin Amerika diplomatı bariton Leo von Keller
Olga, Kromow'un karısı mezzo-soprano
Pritschitsch, Elçilikte konsolos bariton
Praskowia, Pritschitsch'in karısı mezzo-soprano
Parisliler ve Ponteverdolular, müzikciler ve uşaklar


Konu özeti[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Ponteverdo Büyük Dükalığı Paris Elçiliğinde balo


Ufak fakir bir ülke olan Ponteverdo Büyük Dükalığı'nın Paristeki elçiliğinde devlet başkanı olan Granduk'un dogum yildonemini kutlamak icin bir balo tertip edilmistir. Rahmetli kocasindan 20 milyon frank mirasi olan Hanna Glavari, bu balonun bas davetlisi olacaktir. Elci Baron Zeta dul hanimin bir Ponteverdo'lu kisi ile evlenip kendine miras kalan paralarin Ponteverdo disina akip zaten fakir olan ulkeyi tam iflas durumuna sokmasini onlemek istemektedir. Baron Zeta en uygun kisinin elcilikte baskatip olan Kont Danilo Danilovitsch oldugunu dusunmektedir ama bu plani istedigine uygun gitmemektedir. Danilo baloya gelmemistir. Bunun uzerine Baron Zeta elcilik sekreteri Njegus'u onu o gece gitmis oldugu Paris Maxim Gazinosundan geri getirmek icin gonderir.

Danilo en sonunda baloya gelir. Hanna ile karsilasir. Anlasilir ki yillar once Hanna evlenmeden Hanna ve Danilo birbirlerini cok sevdikleri icin evlenmek istemisler; fakat Pontevedro'da Kont Danilo Danilowitsch'in aristokrat ailesi bir köy kızı olan Hanna Glavari ile evlenmesini engelemis ve istemeyerek birbirinde ayrılmislardir. Kont Danilo bu evlilik yasağını unutmaya çalışırken Hanna zengin,yaşlı ve kalp hastası bir bankerle evlenimis ve banker düğün gecesi vafaat etmistir. Ciftin hala birbirini sevdigi acikca bellidir. Danilo'nun Hanna'ya karşı sevgisi baloda tekrar alevlensede, parası yüzünden Hannayla ilgilendiğinin düşünülmesinden korkarak buna cesaret edemez. Hanna ise Danilo "Seni seviyorum" demedikce onunla evlenmemeye and icmistir.

Bu sirada Baron Zeta'nin karisi Valencienne elcilige Fransa atesesi olan Kont Camille de Rosillon ile flort etmektedir. Camille kadinin yelpazesi uzerine "Seni seviyorum" diye yazi yazar. Valencienne Camille'in bu acik yaklasmalarini, kendisinin namuslu bir evli kadin oldugunu soyliyerek geri cevirir. Fakat uzerinde yazi bulunan yelpazeyi kaybetmistir. Yelpaze Kromov tarafindan bulunmustur; bunun cok kiskandigi karisina ait olmasindan korkan Kromov yelpazeyi Baron Zeta'ya verir. Karisi Valencienne'e ait oldugunu bilmeyen Baron Zeta ise bu yelpazeyi, karisi Valencienne'in umutsuz girismlerle yelpazeyi kendilerine saklamasini yalvarmasina ragmen, Olga'ya vermeye karar verir.

Olga'yi gormek icin giderken Baron Zeta Danilo ile karsilasir. Diplomasi gorevi sahsi yelpazeyi goturme gorevinden ustun gelir. Baron bir ust olarak Danilo'ya Hanna ile evlenmek icin emir verir. Danilo bunu rededer; fakat Danilo bir alternatif olarak Hanna'nin Proverdolu olmayan diger evlenme taliplerini elimine etmeyi teklif eder.

Balo danslari arasinda bulunan "hanimlarin partoner secimi" dansi vakti gelmistir. Hanna'nin etrafi erkeklerle doludur; hepsi de onun kendisini partoner secmesini ummaktadir. Valencienne Camille'in kendine daha fazla kur yapmasi ile sonunda kendini bastan cikartmasi imkâni oldugunu bildigi icin Camille'in Hanna'yla evlenmesine karar verir ve ona gore bir plan uygular. "Hanimlarin partoner secimi" dansi icin Hanna'ya partoner olarak Camille'i gosterir. Danilo balo salonuna girer. Orada partoneri bulunmadan bekleyen hanimlarin gidip Hanna etrafina birikmis erkekler arasindan partoner secimi yapmalarini saglar. Bu hanimlar kendi secimlerini yaptiktan sonra bile Hanna'nin etrafinda onunla evlenmeye talip erkekler ve potensiyel partonerler kalmistir. Hanna kendinle evlemeye talip olmayan birini partoner olarak secmek ister; bu kisi ise Danilo'dur. Danilo bu secimi rededer ama bu dans teklifini acik artirmaya koyup bir hayir kurumuna gidecek 1000 frank verecek erkegin Hanna'nin partoneri olabilecegini ilan eder. Bu para ile dans teklifi Hanna'nin etrafindaki erkeklerin dagilip gitmelerine neden olur. Bu erkeklerin ayrilmasindan sonra Danilo Hanna'yla dans etmeyi teklif eder. Fakat bu dans "hanimlarin partoner secimine" gore olmasi lazim geldigi nedeniyle ve daha once kendi teklifini refuze edip bunu acik artirmaya koymus olan Danilo'ya Hanna kizgindir ve onceden onunla dans etmekten cekinir. Bunun uzerinde Danilo tek basina calinan valse dans etmeye baslar; Danilo'nun bu kayitsiz hareketi Hanna'nin direnisini kirar ve birlikte dans etmeye baslarlar.


II. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Hanna Glavarı'nın konağının bahçesinde


II. Perde Hanna'in konağının bahçesinde geçer ve bu sefer Granduk'un doğum günü Ponteverdo geleneklerine göre kutlanmaktadır ve herkes Ponteverdo kıyafetiyle davete gelmiştir. Hanna davetlileri için eski bir Ponteverdo şarkısı söyler; bu ünlü "Vilja Şarkısı"'dır. Bu arada Baron Zeta da Hanna'nın bir Ponteverdolu ile evlenme planının, Fransız olan Camille'in ise karışmasıyla, bozulacağından korkmaya başlamıştır. Hala kendinde bulunan yelpazenin, karısı Valencienne'e ait olduğunu da bilmemektedir. Bunun Camille'in metresi olan evli bir kadına ait olduğunu sanmaktadır. Bu nedenle üzerinde "Seni seviyorum" yazılı yelpazenin kime ait olacağını Danılo'dan arayıp bulmasını ister. Elçilik üst makam mensupları, Zeta, Danılo ve Njegus, arasında o akşam Hanna'nın bahçe çardağında ufak bir toplantı yapılıp yelpazenin kime ait olabileceği ve Hanna'nın bir Ponteverdo'lu olmayan yabancı biriyle evlenme imkâni konuları gözden geçirilmesine karar verilir. Hanna yelpazeyi görür ve üzerindeki mesajın Danılo tarafından kendine aşk ilan edilmesi olduğunu sanır. Fakat Danılo bunu yalanlar. Danılo yaptığı araştırmalar sonunda elçilik mensuplarının karılarının bazılarının evliliklerine ihanet ettikleri gerçeklerini ortaya çıkartır, ama yelpazenin kime ait olduğu gerçeği ortaya çıkmaz.

O akşamüstü Valencienne ve Camille tekrar bahçede buluşurlar. Valencienne Camile'ın birlikte olma tekliflerini rededip birbirlerinden uzaklaşmaları gereğini açıklar. Camille bu kalde Valencienne'in kendine bir hatıra vermesini ister. Danılo'nun bahçede unutarak bırakmış olduğu yelpazeyi görür ve bu yelpazeyi alarak bir hatıra olarak saklayacağını bildirir. Valencinne bunu kabul eder ama yelpazenin üzerindeki "Seni seviyorum" yazısı altına "Ben namuslu evli bir kadınım" yazısını ekler.

Camille ile Valencienne'i birbirlerine elvada etmek için, Camille'in Danılo, Baron ve Njegus ile yapacağı toplantı için seçilmiş olan, bahçe çardağına birlikte gitmeye ikna eder. Toplantıya ilk gelen Njegus Camille'in Valencienne'le birlikte çardakta olduklarını görür. Danılo ve Baron Zeta'nın geldiğini gören Njegus hemen çardağın kapısını kilitler ve böylece onları çardağa girişlerini geciktirir. Baron anahtar deliğinden içeri bakar ve karısının içeride olduğunu görünce canı çok sıkılır. Njegus Hanna ile görüşerek onun Valencienne ile yer değiştirmesini sağlar.

Camille bahçe çardağından önce çıkar ve onu Hanan takip eder ve bu Baron'u çok şaşırtır. Hanna Camille evlenmeye karar verdiklerin ilan eder; bu işe Ponteverda'nın milyonlarının Camille'in idaresine geçeceği korkularını daha da depreştirir. Valencienne ise buna Camille'i kaybedeceği için aklı başından gitmiştir. Danılo'da buna çok kızgındır ve Prens'ine ihanet eden bir Prenses hikâyesi anlatır ve aklının çelecek başka şeyler biulmak için Maksim Gazinosuna gider. Hanna Danılo'nun kendinin nişanlanmasını bildirmesine karşı gösterdiği bu kızgın tutumunun Danılo'nun kendini sevmesinden ortaya çıktığını anlar ve herkes umutsuzluk havasına bürünmüşken çok sevinçli bir ruhsal duruma girer.

III. Perde[değiştir | kaynağı değiştir]

Hanna Glavarı'nın konağındaki parti

Üçüncü Perde Hanna'nın konağındaki büyük salonda bir temalı partide geçmektedir. Seçilen tema Paris'te bulunan Maksim Gazinosudur; salon Maksim gibi dekore edilmiştir ve Maksim'in ünlü "Grisette" kankan dansöz kızları dans etmektedir. Valencienne'de bir "grisette" gibi giyinmiş davetlileri eğlendirmektedir. Gerçek Maksim'i o akşam boş bulan Danılo'da partiye geri gelmiştir. Danılo, Hanna'ya ülkesinin hayırı için Camille ile evlenmemesi gerektiğini bildirir. Hanna ona Camille ile hiçbir zaman nişanlı olmadığını ve bir başka kadının şerefini kurtarmak için bu oyunu hazırladıklarını söyler. Bu Danılo'yu çok memnun eder. Danılo Hanna'ya olan aşkını ona bildirmeye hazırlanır fakat son dakikada onun büyük servetini hatırlar ve bundan vazgeçer.

Bu sırada Njegüz bahçe çardağınde bulduğu yelpazeyi ortaya çıkarır ve baron Zeta yelpazenin Valencienne'e ait olduğunu hatırlar. Baron Zeta artık karısını boşayacak olacağını söyler ve Hanna'ya elini uzatarak vatanı hayırı için kendisiyle evlenmesini ister. Fakat Hanna eğer tekrar evlenirse miras şartlarına göre eski kocasından kalan serveti kaybedeceğini açıklar. Bunu duyan Danılo hemen Hanno'ya aşık olduğunu ve onunla evlenmek istediğini itiraf eder. Hanna bundan çok hoşlanmıştır ve muzafferane bir tavırla tekrar evlenince servetini kaybetme nedeninin, bu servetin kendinden evlendiği kocasına geçmesi nedeniyle olacağını açıklar. Baron ve Valencienne dikkatlerini yelpaze üzerinde toplarlar. O kocasından yelpazenin üzerinde yazılı olan cümleleri okumasını söyler. Yelpaze üzerinde "Ben namuslu bir evli kadınım" yazısı bulunmaktadır. Baron Zeta, bunun üzerine Valencienne'e dönerek "bunu hiç bilmiyordum" der. Perde davetlilerin neşe ve coşkusuyla kapanır.

Önemli müzik parçaları[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Perde - 1900da Paris'de Ponteverdo Elçiliği salonunda[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Verehrteste Damen und Herren: Giriş. (Valencienne, Sylviane, Olga, Praškowia, Camille, St. Brioche, Zeta, Cascada, Kromov, Koro).
  • So kommen Sie:İkili: (Valencienne, Cascada):
  • Bitte, meine Herren: Hanna ve ensambl: (Hanna, St. Brioche, Cascada, Herrenchor):
  • Vaterland arya: (Danilo).
  • Ja was – ein trautes Zimmerlein: İkili: (Zauber der Häuslichkeit; Valencienne, Camille).
  • Damenwahl: I. perde Finale (Hanna, Valencienne, Sylviane, Danilo, Camille, St. Brioche, Cascada, koro).

II. Perde : Hanna Glavari konağı bahçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ich bitte, hier jetzt zu verweilen,Es lebt eine Vilja: Giriş, dans ve Vilja-Şarkısı (Lied vom Waldmägdelein; Hanna, koro):
  • Heia, Mädel, aufgeschaut: Lied vom dummen Reite; Hanna, Danilo):
  • Wie die Weiber man behandelt: Marş-yedili (Danilo, Zeta, St. Brioche, Cascada, Kromow, Bogdanwoitsch, Pritschitsch):
  • Oyun sahnesi ve ikili-dans: (Hanna ve Danilo)
  • Mein Freund, Vernunft. Wie eine Rosenknospe: İkili ve Romanza, (Valencienne, Camille):
  • Ha! Ha! Wir fragen: II. Perde Finale. (Hanna, Valencienne, Sylviane, Olga, Praškowia, Danilo, Camille, Zeta, Bogdanowitsch, Kormow, Pritschitsch, Negus, koro):
  • Entrakt: (Vilja-Şarkısı)

III. Perde Hanna Glavari konağı[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Zwischenspiel.
  • Tanz-Szene.
  • Ja, wir sind es, die Grisetten: Chanson, (Grisettenlied, Valencienne, Lolo, Dodo, Jou-Jou, Frou-Frou, Clo-Clo, Margot, Danilo, Zeta, Bogdanowitsch, Pritschitsch, Kromov, koro).
  • Da geh’ ich zu Maxim: Reminiszenz, (Lolo, Dodo, Jou-Jou, Frou-Frou, Clo-Clo, Margot, Danilo).
  • Lippen schweigen: İkili (Hanna, Danilo).
  • Ja, das Studium der Weiber ist schwer: Schlussgesang: (Herkes, koro).

Seçilmiş ses ve video kayıtları[2][değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Roller
(Hanna Glawari, Danilo Danilowitsch, Camille de Rosillon, Valencienne, Baron Mirko Zeta, Cascada, Raoul de St Brioche)
Orkestra şefi,
Opera Evi ve Orkestra
Marka Katalog numarası
1953 Elisabeth Schwarzkopf
Erich Kunz
Nicolai Gedda
Emmy Loose
Anton Niessner
Otakar Kraus
Josef Schmidinger
Otto Ackermann
Philharmonia Orchestra ve korosu
EMI Classics «Historical»
Naxos «Historical»
(2004)2 CD:585 8222
(2005) 1 CD: 8.111007
1962 Elisabeth Schwarzkopf
Eberhard Wächter
Nicolai Gedda
Hanny Steffek
Josef Knapp
Kurt Equiluzbr>Hans Strohbauer
Lovro von Matacic
Philharmonia Orchestra ve korosu
EMI «Great Recordings of the Century» (2000)2 CD:CMS 5 67370-2
1980 Edda Moser
Hermann Prey
Siegfried Jerusalem
Helen Donath
Benno Kusche
Norbert Orth
Friedrich Lenz
Heinz Wallberg
Münchner Rundfunkorchester ve Bayerischer Rundfunk korosu
EMI «Studio» (1989) 2 CD: CMS 7 69940-2
1986 Maria Ewing
Alan Titus
Jerry Hadley
Susan Mentzer
Donald Adams
Donald Kaasch
Gualtiero Negrini
Baldo (Bruno) Podic
Chicago Lyric Opera ve korosu
Celestial Audio (2004) 2 CD: CA 415
1986 Eiddwen Harrhy
Alan Oke
Glenn Winslade
Helen Kucharek
Julian Moyle
Paul Parfitt
Mark Curtis
Barry Wordsworth
New Sadler's Wells Opera ve korosu
TER Classics ZCTEO 1003
1993 Felicity Lott
Thomas Hampson
John Aler
Elzbieta Szmytka
Robert Poulton
(..)
Franz Welser-Möst
London Philharmonic orkestrasi ve Glyndebourne Festival korosu
EMI (2008) 2 CD - 5209742
1994 Cheryl Studer
Boje (Bo) Skovus
Rainer Trost
Barbara Bonney
Bryn Terfel
Karl-Magnus Fredriksson
Uwe Peper
John Eliot Gardiner
Wiener Philharmoniker orkestrsi ve Monteverdi korosu
DG 1 CD - 439 911-2
1997 Pamela Coburn
Michael Heltau
Juan José Lopera
Katherina Richter
Karl Fäth
Kay Stiefermann
Daniel Kirch
Helmut Froschauer
Rundfunk-Sinfonie-Orchester Köln
Capriccio (1999) 2 CD - 60 077-2
2001 Yvonne Kenny
Boje (Bo) Skovus
Gregory Turay
Angelika Kirchschlager
Carlo Hartmann
Curtis Sullivan
Jonathan Boyd
Erich Kunzel
San Francisco Opera orkestrasi ve korosu
ABBC/Opus Arte (2003) DVD (Video) - OA0836D
2003 Dagmar Schellenberger
Rodney Gilfry
Piotr Beczala
Ute Gfrerer
Rudolf A. Hartmann
Boguslaw Bidzinski
Franz Welser-Möst
Opernhaus Zürich orkestrasi ve korosu
ArtHaus Musik (2005) DVD (Video) - 100451
2004 Susan Graham
Boje (Bo) Skovus
Paul Groves
Emily Pulley
James Courtney
Ian Greenlaw
Eduardo Valdes
Kirill Petrenko
Metropolitan Opera orkestrasi ve korosu
Celestial Audio 2 CD: CA 556
2005 Margarita de Arellano
Mathias Hausmann
Marwan Shamiyeh
Brigid Steinberger
Alfred Sramek
Daniel Serafin
Alexander Klinger
Rudolf Bibl
Chor und Orchester des Seefestspiele Mörbisch
Oehms Classics
Videoland Klassik
1 CD: OC 530
DVD (Video) - VLMD 012
2007 Petra Maria Schnitzer
Boje (Bo) Skovus
Oliver Ringelhahn
Lydia Teuscher
Gunther Emmerlich
Christoph Pohl
Gerhard Hupach
Ahmed Mesgarha
Manfred Honeck
Sächsische Staatskapelle ve Dresdner Staatsoper korosu
Medici Arts (2008)DVD (Video):2056818

Film uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Dipnotları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Macarca'da bu bestecinin ismi Lehár Ferenc verilir.
  2. ^ Kaynak: [1] Operadis-Opera Diskografi sitesi Die lustige Witwe listesi {ing} (Erişme tarihi:18.6.2009)

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dışsal kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • [2]: İngilizce Wikipedia The Merry Widow maddesi (İngilizce) (Görülme tarihi:28.2.2009)
  • [3] Şen Dul librettosu (Almanca) (Görülme tarihi:28.2.2009)
  • [4] IMSLP Ses kayıtlı parçalar Şen Dul (Görülme tarihi:7.3.2009)