İstanbul'da toplu taşıma

Modern tramvay

Raylı taşıma sistemi haritası

İstanbul'da toplu taşıma, günde yaklaşık 10 milyon kişinin ulaşım ihtiyacını gideren, büyük bir sektördür. Şehirde taşımacılığın başlangıcı Osmanlı Devleti dönemlerine dayanmaktadır. Başlangıç tarihi ise 30 Ağustos 1869'dur. Bu zamanda Osmanlı Devleti tarafından ilk tramvay yolu inşa edilmeye başlanmıştır. 1871 yılında tramvay hatlarında ilk olarak kullanılmaya başlanan atlı tramvaylar, 4 hatta hizmet vermekteydi.

Taşımacılığın gelişmesinden itibaren, İstanbul'da 10 farklı ulaşım aracı hizmet vermeye başlamıştır.

Raylı sistemler

Füniküler

Ana madde: Tünel (füniküler)

Tünel istasyonu

• Tünel, Londra metrosu'ndan sonra Avrupa'nın ikinci, Atlantic Avenue Tunnel'den sonra da dünyanın üçüncü en eski metrosu olarak gösterilmektedir. Buna rağmen bir metro sistemi olmayıp, örneği Azerbaycan'da bulunan kablolu asansör sistemine benzer bir sistemdir. Tünel hattında durak bulunmamaktadır, 573 metre uzunluğunda olup 60 metre yükseklikten aşağı doğru inmektedir.
• Taksim-Kabataş füniküler hattı

Banliyo

Ana madde: Marmaray

Marmaray, temelleri 2004 yılında atılan ve yapımı devam eden, Avrupa ve Asya yakasını İstanbul Boğazı'nın altından birleştirecek banliyö hattı iyileştirme projesidir.

İnşaa tamamlandığında Marmaray'a bağlı hat yaklaşık olarak 76,3 km uzunluğunda olması planlanmaktadır. Farklı kıtalardaki demiryolları İstanbul Boğazı'nın altından batırma tüp tüneller ile birleştirilecektir.

Metro - Tramvay

Ana madde: İstanbul metrosu

İstanbul Metrosu ile ilgili yapılan son proje IRTC kapsamında 1987'de gerçekleştirilen çalışmadır. Bu konsorsiyum İstanbul Metrosu ile birlikte "Boğaz demiryolu tüneli" projesini de birlikte hazırlamıştır. Bu etütte metro güzergahı 16.207 m olup istasyonları Topkapı-Şehremini-Cerrahpaşa-Yenikapı-Unkapanı-Şişhane-Taksim-Osmanbey-Şişli-Gayrettepe-Levent-4.Levent olan bir hat önermiştir. Bu projenin Taksim-4. Levent arası açılmış olup, kalan kısımları inşa halindedir. Ayrıca kuzeyine 4.Levent-Maslak-Darüşşafaka-Hacıosman hattı inşaa edilmeye başlanmıştır.

Var olan hatlar

2009 yılında mevcut olan 'modern raylı sistemleri sıralarsak:

• Taksim-Kabataş füniküler hattı
• Şişhane-Atatürk Oto Sanayi metro hattı
• Bağcılar-Kabataş tramvay hattı
• Aksaray-Havalimanı metro hattı
• Topkapı-Habipler tramvay hattı

Yapılacak ya da açılacak hatlar

• Hızlı tren ve metroyu bünyesinde barındıran ve tüp geçitle iki yakayı bağlayan Marmaray, 2013 yılında tamamlanacaktır.
• Üsküdar-Sancaktepe
• M4 metro hattı (Anadoluray) 26,5 km uzunluğu ile anadolu yakasının omurgası haline gelecek;
  • Kadıköy-Kozyatağı 2012
  • Kozyatağı-Pendik 2012
  • Sistem Pendik Tersane ve Kadıköy İbrahimağa da Marmaray ile entegre olacaktır.
• Pendik - Sabiha Gökçen - Sultanbeyli. 2015 yılında bitirilmesi düşünülmektedir.
• Dudullu-Bostancı metro hattı.
• Kabataş - Mahmutbey metrosu
• Bakırköy - Bağcılar
• Bakırköy - Beylikdüzü
• Yenikapı - Bakırköy
• Yeşilköy - İkitelli
• Haliç çevresi tramvayı
• Zeytinburnu - Kadıköy
• Bağcılar - Küçükçekmece
• Beşiktaş - Sarıyer
• Üsküdar - Beykoz
• Bağcılar - Esenyurt
• Sultangazi - Başakşehir
• Sultangazi - Arnavutköy
• Başakşehir - Kayabaşı
• Şişhane - Kabataş
• Büyükçekmece - Esenyurt

Havaray

• Ataşehir - Ümraniye
• Sefaköy - Havalimanı
• 4.Levent - Levent
• Zincirlikuyu - Sarıyer
• Beyoğlu - Şişli
• Kartal - D100
• Sabiha Gökçen Havalimanı - İstanbulpark

Lastik Tekerlekli Araçlar

Metrobüs

Ana madde: Türkiye'de metrobüs

İstanbul'da ilk etabı E-5 yolu üzerinde Topkapı- Avcılar arasında çalışacak Metrobüs Projesi için Hollanda'nın Phileas firmasından 26 metrelik, 220 kişilik metrobüsleri alınması için görüşmeler yapılmaktadır. Yola döşenecek manyetik çivileri algılayarak sürücüsü olmadan da hareket edecek olan araçların karoserinde hiçbir bağlantı çivisi bulunmayacak, bunun yerine uçaklarda kullanılan yapıştırma teknolojisinden yaralanılacak. Metrobüs projesi Mecidiyeköy-Beylikdüzü arasında E-5 üzerinde yapılacak, çalışma Çobançeşme-Küçükçekmece, Topkapı-Çobançeşme, Mecidiyeköy-Cevizlibağ ve Küçükçekmece-Beylikdüzü etaplarından oluşacak. Metrobüs sistemi böylece Mecidiyeköy metro hattına bağlanacak. Birinci ve ikinci etap projelerde yer yer 2x2, 2x3 ve 2x4 şerit olan yolların tümünün 6x2’ye çıkarılacak ve ayrıca kavşak düzenleme çalışmaları yapılacak. Bu proje ile E-5’in ulaşım kapasitesinin yüzde 100 artacak. Projenin yaklaşık 75 milyon TL’ye malolacağı tahmin ediliyor. Ayrıca Edirnekapı-Vezneciler ile Beşiktaş-Levent arasında da metrobüs sistemi uygulaması planlanıyor.

Deniz Yolu

Feribot

Feribot yolcularla birlikte yolcuların araçlarının da taşındığı deniz taşıtıdır. Feribot Türkler'in icadıdır. Türkiye'de kullanılan ilk feribot Suhulet'tir. Feribotlar ayrıca demiryolu taşıtlarının taşınması için de kullanılmaktadır.

Yenikapı-Bandırma arası sefer yapan Turgut Özal feribotu.

Hızlı feribot

• Yenikapı - Bandırma Hızlı feribot hattı
• Pendik - Yalova Hızlı feribot hattı
• Yenikapı - Bursa Hızlı feribot hattı
• Yenikapı - Yalova Hızlı feribot hattı

Arabalı vapur

• Sirkeci-Harem Arabalı vapur hattı

Deniz Otobüsü

Ana madde: Şehir Hatları

Diğer

Teleferik

• Eyüp-Piyerloti teleferiği
• Maçka-Taşkışla teleferiği

Dış bağlantılar

• Website of Municipal Transport Authority of Istanbul
• Website of Istanbul fast ferries
• The Istanbul metro at UrbanRail.net
• The Istanbul rail transit network at CityRailTransit.com
• Istanbul on TrainsofTurkey.com