İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı, beş yılda bir Mart aynın son pazar günü yapılan yerel seçimlerle belirlenir.


Tanzimat Dönemi sırasında, 1855 yılında kurulan şehremanati Cumhuriyet'in İlanı'na kadar varlığını sürdürdü. 1923'ten 1957'e kadar ise vali ve belediye başkanlıkları birlikte yürütüldü. 1 Mart 1957'de valilik ile belediye başkanlığı ayrıldı, 11 Temmuz 1958'de Kemal Aygün İstanbul Belediye Meclisi tarafından belediye başkanlığına getirildi. 27 Mayıs Darbesi'nden (1960) sonra, 10 Haziran 1960 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile yeni seçimlere kadar belediye başkanlarının görevlerine son verilerel Belediye Kanunu'nun 94. maddesi gereğince atama yoluyla başkanlar getirilmesi kararlaştırıldı.

1961 Anayasası'yla gündeme gelen, tüm belediye başkanlarının seçimle belirlenmesi kuralı uyarınca 27 Temmuz 1963 tarihli yasa ile belediye organlarının seçimine ilişkin yeni düzenlemelere gidildi. Buna göre belediye başkanlarının seçiminde tek dereceli çoğunluk usulü getirildi ve seçimin vali ya da cumhurbaşkanınca onaylanmasına son verildi. Belediye meclislerinni seçiminde nispi temsil usulü kabul edildi.

17 Kasım 1963 tarihinde yapılan seçimleri kazanan Haşim İşcan İstanbul'un tek dereceli seçimle belirlenen ilk belediye başkanı oldu. 12 Eylül Darbesi'yle (1980) birlikte yaklaşık 3,5 yıl boyunca belediye başkanlarının atamayla belirlenmesinden sonra 8 Mart 1984'te Büyükşehir Belediye Kararnamesi kabul edildi. Aynı yılın 23 Mart'ında Büyükşehir Belediyesi Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yayımlandı ve İstanbul'da Ankara ve İzmir'le birlikte büyükşehir belediyeleri kuruldu. Bedrettin Dalan 25 Mart 1984 yerel seçimlerinde İstanbul'un ilk büyükşehir belediye başkanı olarak seçildi.


1963[değiştir | kaynağı değiştir]

Adalet Partisi'nden (AP) İstanbul Belediye Başkanlığı'na seçilen Nuri Eroğan, seçimlerden önce memuriyetten istifa etmediği gerekçesiyle Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) itirazıyla başkanlıktan düşürüldü. Yerine CHP adayı Haşim İşcan belediye başkanı oldu.

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Nuri Erogan Adalet Partisi
Haşim İşcan Cumhuriyet Halk Partisi
Burhan Apaydın Yeni Türkiye Partisi
Sadık Aldoğan Millet Partisi
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi
Orhan Arsal Türkiye İşçi Partisi
Bağımsız(lar)
Toplam


1968[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Fahri Atabey Adalet Partisi
Orhan Eyüboğlu Cumhuriyet Halk Partisi
Fehmi Atanç Güven Partisi
Sabih Atlı Millet Partisi
Sadrettin Tospi Türkiye İşçi Partisi
Abidin Özgünay Birlik Partisi
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi
Yeni Türkiye Partisi
Bağımsız(lar)
Toplam

1973[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Ahmet İsvan Cumhuriyet Halk Partisi
Fahri Atabey Adalet Partisi
Ahmet Rıfat Tandoğan Milli Selamet Partisi
Nuri Erogan Demokratik Parti
Cumhuriyetçi Güven Partisi
Milliyetçi Hareket Partisi
Türkiye Birlik Partisi
Millet Partisi
Bağımsız(lar)
Toplam

1977[değiştir | kaynağı değiştir]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Aytekin Kotil Cumhuriyet Halk Partisi
Aziz Gümüş Adalet Partisi
Şevket Kazan Milli Selamet Partisi
Saffet Rıza Alpar Milliyetçi Hareket Partisi
Muzaffer Somay Demokratik Parti
Cumhuriyetçi Güven Partisi
Türkiye İşçi Partisi
Türkiye Birlik Partisi
Tektaş Ağaoğlu Türkiye Sosyalist İşçi Partisi
Sosyalist Devrim Partisi
Bağımsız(lar)
Toplam

1984[değiştir | kaynağı değiştir]

1984 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;[1]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Bedrettin Dalan Anavatan Partisi 939.190 49,69
Korel Göymen Sosyal Demokrasi Partisi 496.723 26,28
Niyazi Yurtseven Halkçı Parti 181.136 9,58
Hasan Aksay Refah Partisi 88.249 4,67
Hüsamettin Cindoruk Doğru Yol Partisi 88.052 4.66
Erdoğan Celasun Milliyetçi Demokrasi Partisi 87.945 4,65
Bağımsız(lar) 8.705 0,46
Toplam 1.890.000 100,00


1989[değiştir | kaynağı değiştir]

1989 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;[2]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Nurettin Sözen Sosyaldemokrat Halkçı Parti 818.756 35,95
Bedrettin Dalan Anavatan Partisi 594.845 26,12
Vural Arıkan Doğru Yol Partisi 315.591 13,86
Mukbil Zırtıloğlu Demokratik Sol Parti 278.294 12,22
Bahri Zengin Refah Partisi 238.745 10,48
Milliyetçi Çalışma Partisi 22.278 0,98
Islahatçı Demokrasi Partisi 7.241 0,32
Bağımsız(lar) 1.614 0,07
Toplam 2.277.364 100,00

1994[değiştir | kaynağı değiştir]

1994 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;[3]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Recep Tayyip Erdoğan Refah Partisi 973.704 25,19
İlhan Kesici Anavatan Partisi 855.897 22,14
Zülfü Livaneli Sosyaldemokrat Halkçı Parti 784.693 20,30
Bedrettin Dalan Doğru Yol Partisi 597.461 15,46
Necdet Özkan Demokratik Sol Parti 478.612 12,38
Ahmet Vefik Alp Milliyetçi Hareket Partisi 72.121 1,87
Ertuğrul Günay Cumhuriyet Halk Partisi 54.028 1,40
Ahmet Hamdi Turgut Büyük Birlik Partisi 13.662 0.35
Ferit Edibali Millet Partisi 12.294 0,32
Hasan Celal Güzel Yeniden Doğuş Partisi 7.979 0,21
Arslan Başer Kafaoğlu Sosyalist Birlik Partisi 7.075 0,18
Arslan Kılıç İşçi Partisi 5.215 0,13
Bağımsız(lar) 2.385 0,06
Toplam 3.865.126 100,00

1999[değiştir | kaynağı değiştir]

1999 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;[4]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Ali Müfit Gürtuna Fazilet Partisi 1.202.050 27,52
Ali Talip Özdemir Anavatan Partisi 977.920 22,38
Zekeriya Temizel Demokratik Sol Parti 882.923 20,21
Adnan Polat Cumhuriyet Halk Partisi 607.895 13,91
Ahmet Vefik Alp Milliyetçi Hareket Partisi 320.734 7,34
Yalçın Özer Doğru Yol Partisi 165.114 3.78
Veli Haydar Güleç Halkın Demokrasi Partisi 114.339 2.62
Vicdan Baykara Özgürlük ve Dayanışma Partisi 23.864 0.55
Büyük Birlik Partisi 23.010 0,53
Liberal Demokrat Parti 9.995 0,23
Hayri Gürkan Barış Partisi 8.754 0,20
Doğudan Bayülgen Demokrat Türkiye Partisi 7.232 0,17
Emeğin Partisi 5.729 0,13
Ünal Erdoğan İşçi Partisi 5.072 0,12
Millet Partisi 4.462 0,10
Bağımsız(lar) 3.850 0,09
Sosyalist İktidar Partisi 2.864 0.07
Yeniden Doğuş Partisi 2.849 0.07
Toplam 4.368.656 100,00

2004[değiştir | kaynağı değiştir]

2004 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;[5]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Kadir Topbaş Adalet ve Kalkınma Partisi 1.917.577 45,32
Sefa Sirmen Cumhuriyet Halk Partisi 1.223.856 28,92
Mukadder Başeğmez Saadet Partisi 228.615 5,40
Ahmet Vefik Alp Doğru Yol Partisi 206.410 4,88
Meral Akşener Milliyetçi Hareket Partisi 173.274 4,09
Sosyaldemokrat Halk Partisi 153.840 3,64
Ufuk İlkiz Genç Parti 145.120 3.43
Masum Türker Demokratik Sol Parti 57.957 1.37
Pınar Türenç Anavatan Partisi 51.979 1,23
Hikmet Aytek Büyük Birlik Partisi 20.560 0,49
Bağımsız Türkiye Partisi 13.312 0,31
Zekai Yılmaz Yeni Türkiye Partisi 8.818 0,21
Aydınlık Türkiye Partisi 8.364 0,20
Haluk Yurtsever Türkiye Komünist Partisi 8.199 0.19
Ünal Erdoğan İşçi Partisi 7.919 0.19
Bağımsız(lar) 5.687 0,13
Toplam 4.231.487 100,00

2009[değiştir | kaynağı değiştir]

2009 yerel seçimleri'nde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi sonucu;[6]

Aday Parti Oy sayısı Oy oranı
(%)
Kadir Topbaş Adalet ve Kalkınma Partisi 3.105.555 44,71
Kemal Kılıçdaroğlu Cumhuriyet Halk Partisi 2.568.710 36,98
Ahmet Turgut Milliyetçi Hareket Partisi 348.269 5,01
Mehmet Bekaroğlu Saadet Partisi 337.014 4,85
Akın Birdal Demokratik Toplum Partisi 314.229 4,52
Ahmet Vefik Alp Demokratik Sol Parti 90.399 1,30
Cevdet Tellioğlu Büyük Birlik Partisi 79.401 1,14
Mehmet Dülger Demokrat Parti 33.089 0.48
Ahmet Özal Anavatan Partisi 21.960 0.32
Sabiha Karamustafa Bağımsız Türkiye Partisi 17.071 0,25
Mehmet Ali Erdoğan Hak ve Özgürlükler Partisi 9.502 0.14
Zehra Güner Türkiye Komünist Partisi 7.709 0.11
Bağımsız(lar) 5.541 0,07
Ahmet Aktaş Millet Partisi 4.961 0,07
Fahrettin Tanınmış Liberal Demokrat Parti 3.025 0.04
Toplam 6.946.435 100,00


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Seçim sonuçları, yerelnet.org.tr.
  2. ^ Seçim sonuçları, yerelnet.org.tr.
  3. ^ Seçim sonuçları, yerelnet.org.tr.
  4. ^ Seçim sonuçları, yerelnet.org.tr.
  5. ^ Seçim sonuçları, yerelnet.org.tr.
  6. ^ Seçim sonuçları, yerelnet.org.tr.