Üçüncü havalimanı

Bu madde güncel bilgiler içermektedir. Maddedeki bilgiler, olayların gelişimine göre sık sık güncellenebilir.

İstanbul Bölgesel 3. Havalimanı
IATA: Belli değil – ICAO: Belli değil
Özet
Havalimanı tipi		Sivil
Sahibi/İşleticisi		Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa Ortak Girişim Grubu
Hizmet verdiği şehir		İstanbul
Yer		Arnavutköy, İstanbul, Türkiye
Pistler
Yön	uzunluk		yüzey
	ft	m
	11.482	3.750 x 60 m
	11.482	3.750 x 60 m
	11.482	3.750 x 60 m
	11.482	3.750 x 60 m
	11.482	3.750 x 60 m
	11.482	3.750 x 60 m

Üçüncü havalimanı, İstanbul'da Karadeniz'in Avrupa yakasındaki Yeniköy ile Akpınar köyleri arasındaki alana yapılması planlanan yıllık 150 milyon yolcu kapasiteli olacak şekilde yapılacak havalimanı. Tüm bölümleri açıldığında dünyanın en büyük havalimanlarından biri olacaktır. Birbirinden bağımsız altı pist yapılacak. Böylece havalimanı, dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380'e de ev sahipliği yapabilecek. İhaleyi 22 milyar 152 milyon euro'luk cumhuriyet tarihindeki en yüksek teklifle Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa OGG (Ortak Girişim Grubu) kazandı. Havalimanının ilk etabı 42 ay içerisinde Kış 2016 (2016 Ekim sonu) İATA uçuş tarife döneminde hizmete girecek.

Tarihçe

Atatürk Havalimanının kapasite yetersizliği yüzünden 13 Ağustos 2012 tarihinde Bakanlar Kurulu yeni havalimanının bulunacağı bölgeye karar verdi.

İstanbul Bölgesel 3. Havalimanı Ulaştırma Bakanlığı'nın proje verdigi addır. Henüz resmi olarak havalimanının ismi belli olmasa da pilot Vecihi Hürkuş adının havalimanına verilmesi teklif edildi.

İhale süreci

İhale 24 Ocak 2013 tarihinde açılıp 3 Mayis 2013 günü sonlandırıldı. İhaleye TAV, Alarko, IC, Limak, Makyol ve Varyap Holding ilgi gösterdi. İhale yüzde 20 özkaynak zorunluluğu öngördü. İşletme süresi 25 yıl olarak sabitlendi. İhale hazırlığının bu boydaki bir proje icin kısa olduğu fikri uzmanlar tarafından dile getirildi. Sabancı Holding katılmaktan vazgeçti. Türkiye tarihinin en büyük ihalesi oldu. İhale 3 Mayıs 2013 günü saat 10.00'da Esenboğa Havalimanı Sosyal Tesisleri'nde gerçekleştirildi. İlk turda en büyük teklifi Fraport şirketi verdi. İhaleyi 22 milyar 152 milyon Avro ile Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa OGG (Ortak Girişim Grubu) kazandı. KDV dahil 6 saat süren 96 turlu ihaleden devlete 26 milyar 142 milyon Euro gelir çıktı. İhale tutarı ve yapı maliyetinin yüksek boyutu yüzünden dış finansmanda zorluk çıkabileceği tahmin ediliyor.

Sözleşme imzalanması

3 Mayıs 2013 tarihinde yapılan ihaleyi Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa OGG’nin (Ortak Girişim Grubu) kazanmasının ardından sözleşmenin DHMİ'nin 80. kuruluş yıldönümü olan 20 Mayıs 2013 tarihinde imzalandı.

İnşaat süreci

Havalimanı hakkında yürütülen çalışamlar devam etmektedir. İnşaat süreci 3 etaptan oluşacak:

• 1. Etap (en geç 42 ay sonra hizmete girecek)
  • 2 adet bağımsız paralel pist
  • 1 adet cross pist (3750m*60m)
  • 3 adet parelel taksirut (3750m*45m)
  • Yüksek hız ve bağlantı taksirutları
  • Apron
  • Terminal binası
  • Hava trafik
  • Haberleşme ve meteroloji sistemleri
  • diğer hizmet binaları ve sistemler
• 2. Etap
  • Akpınar yerleşimi tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m*60m)
  • 1 adet paralel taksirut (3750m*45m)
• 3. Etap
  • Tayakadın-Yeniköy tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m*60m)
  • 1 adet paralel taksirut (3750m*45m)
  • Mevcut yerleşkenin güneyine 1 adet cross pist (3750m*60m)
  • 1 adet paralel taksirut (3750m*45m)

Gerekçe

İstanbul'un mevcut Atatürk ve Sabiha Gökçen Havalimanları artan kapasite taleplerine artık cevap veremiyorlar. Dört bir yanı kaplı Atatürk Havalimanına ilave bir pist yapılması için gereken boş alan yok. Kısıtlı kapasite yüzünden Atatürk Havalimanında yeni yük ve charter uçuşlarına izin verilmiyor. Yeni sefer başlatmak isteyen yabancı havayolları ve ilave sefer eklemek isteyen yerli havayolları yeni kapasiteye muhtaç. Son aşamada 6 pisti olacak yeni havalimanı her türlü sefer artışına ve bilhassa THY gibi büyük havayollarına bütün uçuşlarını tek yerde toplamaya izin verecek. Sefer artışı ve gecikmelerin azalması gelirlerin artmasına ve masrafların azalmasına yol açacak.

Projenin diğer gerekçeleri arasında aşağıdaki nedenler sayıldı:

• Atatürk Havalimanı'ndaki yoğunluk sebebiyle THY'nin 110 milyon dolar, diğer Türk, hava yolu şirketlerinin 90 milyon dolar olmak üzere toplamda sektörün 200 milyon dolar zarara uğraması.
• 2011 yılında Atatürk Havalimanı'nın en fazla rötarlı uçuşa ev sahipliği yapan havalimanı olması sebebiyle hem havalimanının hem de THY'nin imaj kaybı.
• Atatürk Havalimanı'nın günlük azami kapasitenin kullanılmış olması (günde ortalama 1.100) uçağın kullanması, günlük kapasite 1.200)

Planlama

150 milyon yolcu kapasiteli yeni havalimanı İstanbul'un Avrupa Yakası'nda 2017'de açılacak. Yeni havalimanının açılması ile TAV'ın 3 Ocak 2021'e kadar anlaşması olan Atatürk Havalimanı'nın devre dışı kalması ve bu süre için tazminatın ödenmesi gündemde. İlk etabının yer tesliminin ardından 42 ay içinde tamamlanmasını hedefliyor. Dördüncü aşamanın sonunda havalimanın toplam 6 pisti olacak. Pist başı saatlik kapasite 19 iniş ya da kalkış. Pistlerin uzunluğu 3500 ve 4100 metre arasında olacak. Apronun kapasitesi 500 uçak olacak. Havalimanı dünyanın en büyük uçağı Airbus A380'e uygun olacak. Yolcu kapasitesi 90 ile 150 milyon yolcu arasında olacak. Yapım maliyeti 10,247 milyar Euro tutması bekleniyor. Öngörülen 77 kilometre karelik alanı ile Dammam Kral Fahd Havalimanı ve üç ABD havalimanı'ndan sonra dünya'nın beşinci büyük havalimanı olacak. İhale sonrasında TAV'ın Atatürk Havalimanın kapanmasından sonraki planları ilgi konusu oldu. Limak Holding'in Sabiha Gökçen Havalimanındaki payını satmak zorunda kalabilir.

Projenin maliyeti

Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılması plananan havalimanın tüm bağlantıları ile beraber maliyeti yaklaşık 5 milyar dolardır.

Ulaşım

Üçüncü havalimanı karayolu taşımacalığında Kuzey Marmara Otoyolu ve Üçüncü Boğaz Köprüsü ile entegre olacak. Raylı sistem olarak, Yüksek Hızlı Tren ile havalimanındaki aktarma istasyonunda sonlanacak. Terminal, raylı sistem aracılığı ile Taksim'e bağlanacak. Bu raylı sistem, eski demir yolu hattının güzergâhından geçirilecek. Toplu taşıma aracılığıyla İstanbul'un tüm bölgelerinden ulaşım sağlanacak. Taksim'den havalimanına 15 dakikada ulaşılacak.

Projenin Özellikleri

Konumu

İstanbul'un üçüncü havalimanı Karadeniz sahiline Terkos gölüne yakın Arnavutköy-Göktürk-Çatalca kavşağında 7700 ha'lık Akpınar ve Yeniköy köyleri arasındaki alanda yapılacak. Alanın yüzde 80'i kamuya ait. Diğer arsalar icin kamulaştırma başladı. Atatürk Havalimanı ile İstanbul’un üçüncü havalimanının arası kuş uçuşu mesafeyle 35 km olacak. Eski kömür ocaklarının bulunduğu alan toprakla doldurulacak.

Yapılar

• 5 km x 7 km boyutunda toplam 3 bin 500 hektarlık alanda kurulacak.
• Havalimanıyla bağlantılı 1.100 hektarlık ileri teknoloji endüstri ve ticaret alanı bulunacak.
• Uçuş yolları sesi en aza indirgeyecek şekilde konumlanacak.
• Terminal binası yeşil bina olarak tasarlandı.
• Cam zarf kullanımı, terminal binasının ortasında maksimum gün ışığı girişi sağlayarak yapay aydınlatma ihtiyacını azaltıyor.
• Terminal binası elektrik kullanımını en aza indirgemek üzere maksimum derecede kullanan 'akıllı bina' olacak.
• Elektrik ve ısıtma ihtiyaçları, havalimanının ürettiği çöplerin çoğu kullanılarak merkezi ısıtma ve güç üretim birimiyle karşılanacak.
• Havalimanının 5 önemli tesisi bulunacak; terminal binası, pistler, aktarma istasyonu, tamir tesisleri ve hangarlar ile hava taşımacılık tesisleri.
• 350 m x 1.500 m'lik bir kullanım alanıyla asmakatı da olan 6 katlı bir bina, düşük seviyede varış ve ikinci bir seviye de havalanma seviyesi olmak üzere toplam 4 terminal, yetkililer ve yönetimin kullanımı için asmakat bulunacak.
• Büyük bir alışveriş tesisi, üst 3 katta 5 yıldızlı oteller, ticari ofis binaları, ticari fuar alanı bulunacak.
• Uluslararası finans ve ticari işlemler için 'özel ekonomik bölge' kurulacak.
• Rüzgarın hızını asgariye indirecek bir aerodinamik şekilde tasarlanacak.
• Dış dokunun tamamı elektrik kullanımının karşılanacağı, güneş kolektörü görevi yapacağı galvanik dokuyla kaplanacak.
• Uçuş yolları direkt olarak önerilen kentin üzerinden uçmayı önleyecek şekilde konumlandırılacak.
• Yapımında 100 bin kişilik istihdam oluşturacak havalimanı, ayırt edici şekli ile uzaydan görülebilecek.
• Dış dokusu Edirne'deki Selimiye Camii'nin İslam-Osmanlı motifinden esinlenerek yapılacak havalimanının, 3. köprü ile aynı sürede bitirilmesi hedefleniyor.
• Terminal binası, pistler, aktarma istasyonu, tamir tesisleri ve hangarlar ile hava taşımacılık tesislerinin bulunduğu 5 önemli tesisten oluşacak. 350 m x 1500 m'lik bir kullanım alanıyla asmakatı da olan 6 katlı bir binadan oluşacak havalimanı

Pistler

• Havalimanına ait jumbo-jetlerin iniş ve kalkışlarına uygun 3,5– 4 km uzunluğunda Karadeniz'e paralel olan 4 pist ve Karadeniz'e dik uzanan 2 pist olmak üzere toplam 6 pist bulunacak.
• Bu pistlerlerin sayesinde F kodlu en büyük yolcu uçakları Airbus A380 ve Boeing 747-800 iniş yapabilecek.
• Yapılması plananan iki taksirut 3.500 metre uzunluğunda ve 45 metre genişliğinde olacak. Bu taksirutların acil pist niteliği bulunacak. Bunlara bağlı küçük taksirutlar da inşa edilecek.

Eleştiriler

Proje ile ilgili açıklanan ÇED Raporu’na göre projenin çoğunluğunun mevcut ormanın üzerinde inşa edilecek olması nedeniyle bu bölgedeki ekolojik sisteme zarar verileceği endişesi gündeme getirildi. İnşaat bögesindeki kurutulacak göl alanlarının sulak alan olma özelliklerini yitirecek olmaları da eleştirilen konuların başında geldi.

Dış bağlantılar

• Ulaştırma Bakanlığı
• Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
• Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği
• Atatürk Havalimanı
• Sabiha Gökçen Havalimanı
• Türk Hava Yolları