İslahiye, Gaziantep

Vikipedi, özgür ansiklopedi

İslahiye, Türkiye

Bilgiler
Toplam nüfus	79.011
Koordinatlar	37°01′08″N, 37°00′08″E
Posta kodu	27800
Alan kodu	0342
İl plaka kodu	27
Yönetim
İl	Gaziantep
Kaymakam	Bekir Yılmaz
Yerel yönetim site	http://www.islahiye.gov.tr

İslahiye, Gaziantep ilinin güneybatısında, 2000 nüfus sayımına göre, 38.600 civarında merkez nufusu olan, geçim kaynağı tarım olan bir ilçedir.İdari bakımdan Gaziantep'in bir ilçesi olması nedeni ile Güneydoğu Anadolu Bölgesinin bir ilçesidir.Fakat Akdeniz Bölgesi'nin doğu ucunda bulunmasından dolayı iklim,bitki örtüsü ve tarımsal faliyetler açısından Akdeniz Bölgesini andırır. İlçede üzüm festivalleri yapılmaktadır.

Akdeniz Bölgesinin doğu bölümünde, Gaziantep İli’ne bağlı bir ilçe olan İslahiye’nin, doğusunda Merkez ilçe, doğu ve güneydoğusunda Kilis, güney ve güneybatısında Hatay, batısında Osmaniye, kuzey ve kuzeydoğusunda Kahramanmaraş, güneyinde de Suriye bulunmaktadır. Gaziantep’in batı kesiminde yer alan ilçe topraklarının batı ve doğusu engebeli, orta alanları ise düzlüktür. Batısında Nur Dağlarının doğu uzantıları, doğusunda ise, Sof (Kartal) Dağı bulunmaktadır. İslahiye Ovası bu dağların arasında güneybatı-kuzeydoğu doğrultusunda uzanır. Aynı zamanda tektonik kökenli olan bu ova, Kahramanmaraş-Hatay çöküntü alanındadır. Nur ve Sof Dağlarından doğan çok sayıdaki çay ve dereler ovayı suladıktan sonra Asi Nehri’ne katılır. Bu akarsuların en önemlisi Karasu Çayı’dır. Bu çayın üzerine sulama ve taşkınları önlemek amacı ile Tahtaköprü Barajı kurulmuştur. İlçenin doğal bitki örtüsünü makidir.Yüksek yerlerde (HIZIRLI YAYLASI) (hınzırlı yaylası)ormanlık alanlara da rastlanır.

İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 518 m. olup, Gaziantep’e 88 km. uzaklıktadır. Yüzölçümü 1.513 km2, toplam nüfusu ise 80.174’tür.

İklim özellikleri bakımından Akdeniz iklimi ile Karasal iklim arasında geçiş özelliği gösterir. Daha çok Akdeniz ikliminin etkisindedir. Bazı yıllar coğrafi konumu ve sıcaklık etkisiyle kışlar şiddetli geçer. Yazların şiddetli sıcak geçmektedir.

İlçe ekonomisi tarım, hayvancılık ve ormancılığa dayalıdır. Yetiştirilen başlıca bitkiler, buğday, soğan, şeker pancarı, pamuk, arpa, baklagiller, zeytin, sarımsak, soya fasulyesi, mısır, Antep fıstığı ve üzümdür. Su boylarında sebzecilik yapılmaktadır. İlçenin dağlık kesimlerinde hayvancılık ve ormancılık ön plandadır. Sığır, koyun ve kıl keçisi yetiştirilir. İlçe topraklarında boksit ve dolomit yatakları vardır.

[değiştir] Tarih

İslahiye, Gaziantep ilinin en eski yerleşim alanlarından biridir. İslahiye Ovasındaki çeşitli höyüklerde yapılan araştırmalar yerleşimin Erken kalkolitik Çağda (MÖ.5500-5000) başladığını göstermektedir. Yöredeki Tilmen, Gedikli ve Zincirli’deki höyüklerde yapılan kazılar Geç Hitit döneminde önemli bir yerleşim yeri olduğunu göstermiştir. MÖ.1400’lerde Luviler ve Hititler Samal’a yerleşmiş, daha sonra Aramiler, MÖ.800’lerin sonlarına doğru Asurlular buraya egemen olmuşlardır. MÖ.333’te Büyük İskender buraya kadar gelmiş ve yeni bir kent kurmuştur. Romalı komutan Pompeius bu kente Nikopolis ismini vermiştir. Nikopolis, Roma’nın Suriye eyaletine bağlı olmuştur.

Partların yağmalamasından sonra şehir önemini yitirmiştir. Bizans döneminde kentin adından söz edilmez. Bölge 1516 yılında Yavuz Sultan Selim tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Çukurova çevresindeki Kozan ve Gavur Dağı'ndaki Türkmen ve Kürt beyliklerinin tenkili için 1864’te oluşturulan Fırka-i İslahiyye ("Uslandırma Tümeni") adlı sefer birliği 1866 yılında burada yeni bir yerleşim yeri kurarak, dağlardan indirilen aşiret mensuplarını iskân etmiştir. Askeri birliğin anısına kente İslahiye ismi verilmiştir.

I.Dünya Savaşı’nın ardından Mondros Ateşkes Antlaşmasından sonra, İslahiye çevresi önce İngilizler daha sonrada Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. Fransızların işgali esnasında büyük kahramanlıklar gösteren İslahiye halkı Güvercin Geçidi mevkiinde Fransızları yenilgiye uğratmış ve bunun sonucu olarak da Fransızlar 13 Kasım 1920’de bölgeyi terk etmek zorunda kalmışlardır. Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) ile Türkiye-Suriye sınırının yeniden çizilmesi sonucunda İslahiye sınırı da tespit edilmiştir.

19. yüzyıl sonlarında Adana vilayetinin Cebelibereket (Osmaniye) sancağına bağlı bir kaza merkezi iken, 1933’te Cebelibereket kaldırılmış, İslahiye de Gaziantep’e ilçe olarak bağlanmıştır. Daha sonra Nurdağı ilçe olunca Sakçagözü Bucağı ve bu bucağa bağlı 19 köy İslahiye'den alınarak Nurdağı'na bağlanmıştır.

İlçede günümüze gelebilen tarihi eserler arasında; Nikopolis (İslahiye) kentinin kalıntıları, Akropol surları, Tilmen Höyük, Gedikli Höyük, Zincirli (Sam’al) Höyük, Kırışkal Höyük, Yesemek Köyü’ndeki Yesemek Açık Hava Müzesi bulunmaktadır.

[değiştir] Yöresel adet ve gelenekler

İslahiye ve Çevresinde Düğün Adetleri ve Evlenme:

İslahiye de evlenme çağı kesin olarak tespit edilmemekle beraber çoğu zaman şehir ve kasabalarda “askerlik yapma” evlenmenin ilk şartı olarak görülmektedir. Köylerde askere gitmeden önce evlenmeler oluyor ise de bu sayı her yıl biraz daha azalmaktadır.

Evlenme çağına gelen ve askerliğini yapıp iş-güç sahibi olan erkek,evlenme arzusunu kapalı bir şekilde kız kardeşine, annesine, bir arkadaşı vasıtası ile babasına bildirir. Çoğu yerde olduğu gibi kızın evlenme arzusu ve isteğini açıklaması ayıp kabul edilir ve çok nadir görülen olaylar sonunda halk deyimi ile böyle olanlara “türkü yakılır”. Evlenecek erkek tarafı, komşuları ve yakın akrabaları ile birlikte durumlarına uygun kız aramaya başlarlar ve görücülüğe giderler. Kız evinin temizliği, intizamı kontrol edilir. Kız beğenilirse ailesinden kesin olarak kız istemeğe gidilir.

Erkek tarafından,erkeğin annesi, babası ,yakın akrabaları ile bir akşam kız evine haber verirler. ”Kızınızı oğlumuza Allah kısmet ettiyse almak istiyoruz” diyerek konuya girerler. Kızın annesi de “Babası ve kardeşlerine soralım, zaman bırakınız. Allah yazdı ise olur.” cevabını verirler. Oğlan tarafı hakkında araştırmalar yaparlar ve uygun görülürse oğlan tarafına bildirirler.

Erkek tarafına ikinci ziyaretlerinde kız tarafı muvafakat cevaplarına :”Allah yazdı ise ne yapalım” denilerek söz kesme ve kahve içmek için bir tarih belirlenir. Tesbit edilen gecede evlenecek kız ve oğlanın yakın akrabaları, anne babası kız evine gelirler. Hal hatır sorulduktan sonra kahve içilir, söz kesilir. Söz kesmede kız tarafı isteklerini bir kağıda yazarak verir,nişan günü tesbit edilir. İlçe merkezinde 3-5 saat süren nişan töreni köylerde 1-2 gün sürer yakın akrabalar, komşular davet edilir. Nişan töreninde kıza altın takılar takılır, misafirlere ikramda bulunulur. Daha sonra düğün tarihi tesbit edilerek hazırlıklarına başlanır, kızın çeyizindeki noksanlar tamamlanır.

Düğün töreni

İslahiye'de günümüzde yapılan düğün törenleri mevsimden, düğün sahiplerinin imkanlarından, bir kısım değer yargılarından dolayı birkaç şekilde yapılır. Düğünden önce kız ve erkek tarafı kendi yakınlarına düğünleri olduğunu "okuntu" ile haber verirler. Bu okuntular akrabalık, yakınlık derecesine göre farklılık arz eder. Çok yakınlara kumaş, elbiselik vb. hediyeler gönderilirken, bu bazen çorap olur, çoğunlukla da adına davetiye denilen zarf içerisindeki kartlarla düğüne davet edilirler.

Genellikle Cuma günü "bayrak dikme" töreniyle düğüne başlanır. Bu bayrağı dikme hakkı ve görevi kirvenindir. Bu bayrak, gerdek gecesi gelin ve damatın halvet olmasından sonra, gün doğmadan evvel dikildiği yerden geri indirilir.

Cumartesi ve pazar günü öğleye kadar genellikle davul-zurna eşliğinde eğlence tertip edilerek, gelen misafirler hem ağırlanır, hem de eğlenirler.

Cumartesi günü akşamı, kına gecesi tertip edilir. Bir engel yoksa bu kına kız evinde yakılır.

Pazar günü öğle yemeğinde sonra erkek tarafı konvoy halinde kız evine giderek gelini alırlar. Düğün günü ikindiden sonra gelin kızın odası hazırlanır.Getirdiği çeyizler serilir.

Arkadaşları(Sağdıç) tarafından yatsı namazında camiye götürülen damat,namazdan sonra eve getirilir.

Tanımlar ve Yabancı Sözcükler: