İskilipli Mehmed Âtıf Hoca
| İskilipli Mehmed Âtıf Hoca | |
|---|---|
 |
|
| Doğum | 1875 Toyhane Köyü-Bayat, Çorum, Osmanlı Devleti |
| Ölüm | 4 Şubat 1926 Ankara, Türkiye |
| Ölüm sebebi | İdam |
| Yattığı yer | İskilip Gülbaba mezarlığı |
| Meslek | İmam |
İskilipli Mehmed Âtıf Hoca (1875 - 4 Şubat 1926), Türk İslam alimi.
Konu başlıkları |
Kimliği [değiştir]
Babası Akkoyunlu aşîretinin İmamoğulları ailesinden gelen Mehmed Ali Ağa[kaynak belirtilmeli], annesi Mekke'den göç etmiş, Ben-î Hattab aşîretinden Nazlı Hanım'dır.[1] Bu gün Bayat ilçesi sınırları içerisinde bulunan Toyhane Köyünde doğmuştur. Altı aylıkken öksüz kalan Mehmed Atıf, dedesi Hasan Kethüda'nın himayesinde yetişmiştir.
Eğitimi [değiştir]
Köy hocasından başladığı tahsiline 1891'den itibaren iki sene İskilip’te devam etti. 1893 Nisan ayında gelerek medrese eğitimine burada devam etti. 1902’de medresedeki öğrenimini bitiren Atıf Hoca, aynı yıl mesleki kariyer sınavı kazanıp, ertesi sene Fatih Camii'nde ders vermeye başladı.
Bu sıralarda Dâr-ül Fünûn'un İlâhiyat Fakültesine girdi ve 1905’te buradan mezun olarak Kabataş Lisesi Arapça öğretmenliğine başladı.
Anlayışı ve İdamı [değiştir]
Atıf Hoca, şapka devriminden önce yayımlamış olduğu Frenk Mukallitliği ve Şapka risalesinde müslümanları amel-iman bütünlüğüne davet ediyordu. Müslümanların müslüman olmayanların kılık kıyafet ve kültürel alışkanlıklarına benzemeye çalışmasının caiz olmadığını söylüyordu. Bir müslüman ile hıristiyanın veya bir yahudinin kılık kıyafetinden ayırt edilebileceğini, hatta edilmesi gerektiğini savunuyordu. Kendi ifadeleriyle Batı medeniyeti ancak insanın hayvani ve cismani yönüne hizmet ediyordu.[2]
26 Aralık 1925'te risaleyi yayınlayan ve dağıtanlarla birlikte ile beraber 13 kolluk kuvveti gözetiminde Ankara'ya gönderildi. 26 Ocak 1926 Salı günü Ankara İstiklal Mahkemesinde yargılandı. Risaleyi kanunun çıkarılmasından önce yayınlamış olduğunu, içerikleriyle ilgili görüşlerinden vazgeçmemiş olduğunu, bununla birlikte kanuna karşı bir harekette bulunmadığı şeklinde bir ilk savunma yaptı.[2] Savcı, İskilipli Atif Hoca için 3 yıl hapis cezası istedi. Mahkeme, müdafaa için bir gün sonraya bırakıldı. Ancak Atıf Hoca savunma haklarından tümüyle vazgeçtiğini belirterek idama götürülmesine razı bir tutum aldı.
Ertesi gün, mahkeme reisi Ali Çetinkaya, müdafaa yapmaya gerek görmeyen Atıf Hoca'yı idama mahkum etti. Atıf Hoca 1 hafta sonra Ankara Samanpazarı Meydanı'nda asıldı.
Ölümünden sonra Ankara'da bulunan mezarı bulunduğu park yerinden 2009 yılı başında İskilip Gülbaba mezarlığına taşınmış ve 2010 yılı başında kamuoyunun bilgisine sunulmuştur[3].
İslamiyetin beden üzerinde temsili [değiştir]
Atıf hocanın mahkemesi sırasında, mahkeme başkanının şapka ve sarığı karşılaştırarak, ikisinin de bez parçasından ibaret olduğunu söylemesine karşılık Atıf hoca, hakimin arkasındaki bayrağı göstererek onun hammaddesinin de İngiliz bayrağının hammaddesiyle aynı olduğunu söyleyerek cevap verir. Atıf hocanın yeni döneme bu şekildeki radikal uyumsuzluğunu gösteren tutumu islamcı aydınların bir bölümünün yeni döneme radikal uyumsuzluğunun ve yabancılaşmasının bir ifadesi olarak değerlendirilmiştir.[2]
Yasin Aktay'a göre İslamiyetin beden üzerinde temsil edilmesi sonraki dönemlerde de önemli bir metafor olarak kaldı. İnsan bedeninin siyasal, dinsel, ideolojik tasavvurları somutlaştıran bu yanı farklı güçlerin bir rekabet alanı olduğu şeklinde değerlendirilmiştir.[2] Modernizmin sadece insanın bedenini mi ele geçirdiği, bedenin ele geçirilmesinin daha sonra ruhu da teslim alıp almayacağı, kılık kıyafet ile iktidar ilişkileri gibi konular üzerine sonraki dönem islamcı aydınları arasında çok sayıda tartışma olmuştur. Bunlardan Cihan Aktaş'ın Tanzimat'tan 12 Mart'a Kılık - Kıyafet ve İktidar ve Nilüfer Göle'nin Modern Mahrem adlı çalışmaları anılabilir.
İdamı ile ilgili tartışmalar [değiştir]
Hürriyet gazetesi yazarı Rahmi Turan 5 Aralık 2011 tarihli makalesinde Bülent Arınç'a cevaben Atıf hoca'nın idam edilmesinin nedeninin Frenk Mukallitliği ve Şapka adlı risalesi olmadığını, vatan hainliği yaptığı iddiasıyla yargılandığını ve Atıf hocanın bir savunma yapmadığını yazar. Vatan hainliği ile suçlanmasının nedeni şuydu: Atıf Hoca, İngiliz mandasını savunan İngiliz Muhipler Cemiyeti'nin üyesi ve Teâlî-i İslâm Cemiyeti cemiyetinin de başkanı idi. Bu cemiyet tarafından hazırlanan ve Yunan uçakları tarafından Anadoluya atılarak dağıtılan Milli Mücadele karşıtı bir beyannamesi (fetva) sebebiyle yargılanmıştır.[4] Ancak, muhtemelen Tahir'ül mevlevi ve Atıf Hoca dışındaki cemiyet üyeleri tarafından imzalanarak Anadoluya dağıtılan ve istiklal savaşını yürüten Kuvayı Milliyeciler için çok ağır ifade ve ithamlarla dolu bu bildiri sonrasında da Atıf hocanın cemiyet başkanlığında devam etmesi istiklal mahkemelerinde suçlu bulunması için yeterli görülmüştür.[5]
Rahmi Turan'ın bu iddiasına ertesi gün Yeni Şafak yazarı Abdullah Muradoğlu karşı çıkmış ve Atıf hocanın hiçbir zaman böyle bir bildiriyi imzalamadığını, bunun mahkemede de kabul edildiğini, hatta buna dair "Vakit" gazetesine ilan vermiş olduklarını mahkemede delil olarak gösterdiğini, Atıf hocanın asılmasının nedeninin şapka devrimine itiraz edenlerin önünü kesmek olduğunu iddia etmiştir.[6]
Eserleri [değiştir]
- Mîrât-ül İslâm
- İslâm Yolu
- İslâm Çığırı
- Dîn-i İslâm'da Men-i Müskirât
- Nazar-ı Şeriatta Kuvve-i Berriye ve Bahriyye
- Tesettür-ü Şer'î
- Muâyenet-üt Talebe
- Medeniyyet-i Şer'iyye
- Frenk Mukallitliği ve Şapka
Dış okumalar [değiştir]
- [1]] Atıf Hoca kimdir
İlgili filmler [değiştir]
- İskilipli Atıf Hoca / Kelebekler Sonsuza Uçar (Yönetmen: Mesut Uçakan)
Kaynakça [değiştir]
- ^ SILAY, MEHMET (2010). İskilipli Atıf Hoca. düşün yayıncılık. ISBN 6054195480.
- ^ a b c d Halife Sonrarı Şartlarda İslamcılığın Öz-Diyar Algısı, Yasin Aktay,Modern Türkiye'de Siyasi Düşünce Ansiklopedisi, 6. Cilt, İslamcılık
- ^ Aksiyon
- ^ http://www.sicakgundem.com/arinc-a-cevap-iskilipli-hain-oldugu-icin-asildi-_61147.html
- ^ http://www.guncelmeydan.com/pano/iskilipli-atif-hoca-necip-fazil-recep-erdogan-yusuf-dulger-t30049.html
- ^ Atıf Hoca'yı neden astılar?, Abdullah Muradoğlu, Yeni Şafak, 5 Aralık 2011
 |
Bir Türk'ün biyografisi ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
