İsim cümlesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(İsim Cümlesi sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

İsim cümlesi veya ad cümlesi; yüklemi bir fiil olmayan cümle. İsim cümlelerinde fiil soylu sözcükler bulunabilir ancak yüklem isim görevinde olmak zorundadır. İsim cümlelerinde isim soylu sözcükler, ek-fiiller kullanılarak yükleme dönüştürülürler. Aşağıdaki cümlelerin hepsi isim cümlelerine örnektir:

  • Kapıyı çalan annemdi. (isim)
  • Eviniz ne kadar güzelmiş. (adlaşmış sıfat)
  • Anlaşılan bu işin sorumlusu sensin.
  • Dün okul bahçesinde top oynayanlar kimdi? (zamir)
  • 3 numaralı element lityumdur. (isim)
  • Bahsettiğiniz kişi ben değilim. (koşaç)
  • Yolun sonundaki üç katlı bina bizim okulumuz(dur). (isim tamlaması)
  • Cennet gibidir baharda buralar. (edat)
  • Yok bizi arayan soran. (adlaşmış sıfat)
  • Babamın çarşıda böyle küçük bir dükkânı vardı. (adlaşmış sıfat)

Fiilimsiler de adlaştıklarında isim cümlelerinde yüklem olarak kullanılabilirler:

  • En çok isyan eden, en çok sevendir. (sıfat-fiil)
  • En zoru, buraları bırakıp gitmekmiş. (isim-fiil)

Olumsuz hâli[değiştir | kaynağı değiştir]

İsim cümleleri "değil" koşacı kullanılarak olumsuz hale getirilir. Bu özellik bir cümlenin isim cümlesi olup olmadığının tespitinde kullanılabilir zira fiil cümlelerinin olumsuz hâli yükleme -me olumsuzluk ekinin getirilmesi ile oluşturulur:

  • Bahsettiğiniz kişi benim. (isim cümlesi)
  • Bahsettiğiniz kişi ben değilim. (isim cümlesi)
  • Yemek çok güzel olmuş. (fiil cümlesi)
  • Yemek güzel olmamış. (fiil cümlesi)

Bu durumun tek istisnası adlaşmış durumdaki "var" ve "yok" sıfatları ile oluşturulan cümlelerdir:

  • Buzdolabında hiç içecek yok(tur). (isim cümlesi)

İsim cümlelerindeki ek-fiiller bazen gizli haldedirler:

  • Yolun sonundaki üç katlı bina bizim okulumuz(dur).

İsim cümlelerinde -fiil cümlelerinde de olduğu gibi- yüklem cümle sonunda olmayabilir:

  • Cennet gibidir baharda buralar.