İrene Dukaina

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

İrene Dukaina ya da Ducaena (Yunanca: Ειρήνη Δούκαινα, Eirēnē Doukaina) (yaklaşık 1066 – 19 Şubat 1123 ya da 1133) Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos'un karısı ve İmparator II. Yannis Komnenos ve Anna Komnena'nın annesidir.

Aleksios ve İrene Veraseti[değiştir | kaynağı değiştir]

İrene 1066 yılında doğdu, IV. Romanos Diogenes dönemi generali Andronikos Doukas ve Bulgaristanlı Maria'nın çocukları, Bulgaristanlı Ivan Vladislav'ın torunudur. Andronikos, X. Konstantin'ın yeğeni, VII. Mikhail'in kuzenidir.

İrene, Aleksios ile 1078 yılında henüz 11 yaşındayken evlenmiştir. Bu nedenle Doukas ailesi tarafından 1081 yılında III. Nikeforos tahtan çekildikten sonra ortaya çıkan çekişmede desteklenmiştir. Aleksios'un annesi, Anna Dalassene, Doukas ailesinin ömür boyu düşmanı olarak oğlunun İrene'den boşanıp VII. Mikhail ile III. Nikeforos'un her ikisinin karısı Alanialı Maria (Maria Bagrationi) ile evlenmesi için baskı yapmıştır. Gerçekten, İrene'in taç giyme töreninden men edilmiştir, fakat Doukas ailesi Konstantinopolis Patrik'i Kudüslü I. Kosmas'ı ikna ederek, bir hafta sonra taç giymesini sağlamıştır. Anna Dalassene buna izin vermiş ancak Kosmas'ı istifaya zorlamıştır. Kosmas yerini Efstratius Garidas'a bırakmıştır.

Aleksios'un annesi Anna Dalassene imparatorluk sarayında yaşamaya devam etmiş ve 20 yıl sonra ölene kadar oğlunun işlerine karışmıştır. Alanialı Maria'da sarayda yaşamaya devam etmiştir, Aleksios ile gönül ilişkisi olduğuna dair dedikodular olmuştur. 1 Aralık 1083 tarihinde yani 2 yıl sonra doğmasına rağmen Anna Komnena, bunu şiddetle red eder.

Aleksios'un ölümü[değiştir | kaynağı değiştir]

İrene sıklıkla, Nikeforos Bryennios ve Anna Komnena'u, onun daha genç kardeşi Yannis'e rağmen velihat olarak önermiştir.

Niketas Honiates, sevgi dolu bir eşten ziyade sıklıkla dırdır eden şirret bir kadın tasvir eder. Honiates'e göre, tüm etkisinin kızı Anna yönünde kullanmıştır, hatta Yannis'e iftira atmaya kadar işi vardırmıştır. Aleksios, tercihini oğlu üzerinden kararlı bir hanedan kurmak olarak kullanmıştır. İrene'i diğer meselelerle meşgulmüş gibi görünüp ihmal etmiş sonunda onu bu tür işlerle uğraşmaması için eleştirmiştir.

İrene, Aleksios'u 1118 yılında ölüm döşeğinde beslerken, Nikeforos ve Anne'nin halefi olması konusunda konuşmaya devam etmiştir. Aleksios zaten taçı Yannis'e söz vermişti. Yannis, babasının mühür yüzüğünü aldığında, annesini ihanet ve hırsızlıkla suçlamıştır. Aleksios sonunda öldüğünde, derin bir üzüntü duymuş ve kocası daha önce ölmüş kızı Eudokia'nın matem elbiselerini giymiştir. Ancak kısa bir süre sonra Yannis'e karşı Anna için komploya başlamış ancak başarısız olmuştur. İrene ve Anna Kecharitomene manastırına sürgüne yollanmıştır. Bu sert bir sürgün değildi, İrene burada huzur içinde yaşamış, fakirlere ve eğitim alan yetim kızlara yiyecek dağıtmıştır. İrene damadı Nikeforos Bryennios'a tarih konusunda yazması konusunda teşvik etmiş, Ohrid'li Theophylact ve Michael Italikos gibi birçok önemli edebiyat şahsiyetleri ile ya yazışmış ya da koruyucusu olmuştur.

Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

İrene, ya 1123 ya da 1133 yılı fakat muhtemelen daha sonra bir yılın 19 Şubat günü ölmüştür. I. Aleksios Komnenos'tan dokuz çocuğu olmuştur:

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Alexander Kazhdan, ed. (1991). Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6. 
  • Anna Komnena, Aleksiad, trans. E.R.A. Sewter. Penguin Books, 1969.
  • Niketas Honiates, O City of Byzantium: Annals of Niketas Choniates, trans. Harry J. Magoulias. Wayne State University Press, 1984.
  • Georgina Buckler, Anna Comnena: A Study. Oxford University Press, 1929.
  • Thalia Goumia-Peterson, "Gender and Power: Passages to the Maternal in Anna Komnene's Alexiad ", in Anna Komnene and Her Times, ed. Thalia Goumia-Peterson. Garland Publishing, 2000.
  • Warren Treadgold, A History of the Byzantine State and Society. Stanford University Press, 1997.