İngilizce edebiyat

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(İngiliz edebiyatı sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara
Başka dilden çevrilmekte Bu sayfa, başka dilde bir Vikipedi'den çevrilmektedir.
Siz de yardım etmek istiyorsanız ya da çeviri yarıda kalmışsa, çalışmaya katılan kişilerle iletişime geçip, sayfanın durumunu onlara sorabilirsiniz.
Sayfanın geçmişine baktığınızda, sayfa üzerinde çalışma yapanları görebilirsiniz.

Konu başlıkları

[değiştir] İngiliz Edebiyatı

İngilizce Edebiyat, İngilizce olarak icra edilen edebiyat türüdür. Bu alanda eser veren sanatçıların ille de İngiliz olması gerekmez. Polonyalı Joseph Conrad, İskoç Robert Burns, İrlandalı James Joyce, Gallerli Dylan Thomas, Amerikalı Edgar Allan Poe, Hintli Salman Rushdie, Karayipli V.S Naipaul İngilizce olarak birçok edebi eser vermişlerdir. Diğer bir deyişle, İngilizce Edebiyat dünyada konuşulan İngilizce’nin çeşitli varyasyonları ve lehçeleri gibidir. Akademik alanda, İngilizce Edebiyat, İngilizce üzerinde çalışan bazı bölümlere, ikincil ve üçüncül eğitim sistemlerine ad olabilmektedir.

[değiştir] Orta Çağ

Peterborough Chronicle birinci sayfas. 1150de yazimi yapildmistri
Peterborough Chronicle birinci sayfas. 1150de yazimi yapildmistri

Orta Çağ'ın ilk zamanlarında ortaya çıkan ve şu an Eski İngilizce denilen Anglo-Saxon lehçesine göre İngiliz dünyasında çalışan ilk kadınlar fahişelerdi (günümüze ulaşan en eski metin Cædmon'un Hymnidir). Eski Britanya kültüründeki Sözlü gelenek çok güçlüydü ve edebi eserlerin çoğu sahnede oynanmak üzere yazılıyordu. Destansı şiir bu yüzden çok popülerdi. Aralarında Beowulfun da oluğu pek çok şiir Anglo-Saxon edebiyatıkapsamında günümüze ulaşmıştır.


[değiştir] Rönesans Dönemi

[değiştir] Elizabeth çağı edebiyatı

[değiştir] Jacobean edebiyatı

[değiştir] Caroline ile Cromwell çağları edebiyatı

[değiştir] Restorasyon devri edebiyatı

Milton'un Paradise Lost şiir kitabi ovunme ve isyankarlik hikayesi anlatmaktadir.
Milton'un Paradise Lost şiir kitabi ovunme ve isyankarlik hikayesi anlatmaktadir.


[değiştir] Augustan edebiyatı

[değiştir] Romantizm

[değiştir] Viktoriya çağı edebiyatı

Charles Dickens
Charles Dickens

Viktoriya çağı edebiyatı (1837-1901) İngilizce edebiyatinda roman janrınin edebiyatın başkşesini kazandığı çağ olmuştur. Bu çağ romanlarında ve şiirlerinde yazarlar, daha eski çağlarda ki gibi aristokrat olan patronlarını hoşnut etmek yerine, okumayı seven çok büyük orta sınıfın zevklerine hitap etmeyi baş hedefleri yapmışlardır. Bu çağın en iyi bilinen eserleri hislere çok önemle hitap eden Bronte kızkardeşlerin romanları, William Makepeace Thackeray'in Vanity Fair adlı yergileme romanı, George Elliottun realist romanları, Anthony Trollope'un büyük toprak sahipleri ve profesyonel sınıflıların hayatlarını anlayışlı şekilde betimleyen romanları sayılabilir.

Charles Dickens ebebiyat sahnesine 1830larda serisel baskı eserler için olan büyük talebi karşılayarak çıkmıştır. Dickens Londradaki hayat ve özellikle fakir zümreden halkın hayat kavgaları hakkında çok güçlü olan eserler vermiş; ama bu eserlerinin her sınıftan olan okuyucular tarafından kabul edilmesi için devamlı olarak hoş mizaclı olmaya gayret etmiştir. Kariyerinin başında yazdığı Pickwick Papers (Pickwick evrakları) bir komedi şaheseridir. Yazı hayatı ilerledikçe Dickens'in eserleri daha karamsar düşünceler ve hayatlar üzerine yönelmiş, fakat Dickens karakterlerini karikatür etme üstün yeteneğini kaybetmemistir.

Kırsal hayat ve sorunlar ve kırsal alanlarda çok değişikliğe uğrayan sosyal ve ekenomik koşullar üzerine eğilme Thomas Hardy, Elizabeth Cleghorn Gaskell ve diğer romancıların eserlerinde ön planda görülmektedir.

Viktoriya çağının en başta gelen şairleri içinde Alfred Tennyson, Robert Browning ve karısı Elizabeth Barrett Browning, Matthew Arnold ve Dante Gabriel Rossetti ve kızkardeşi Christina Rossetti adları verilebilir.

Çocuklar için yayınlanan edebiyat Viktoriya çağı edebiyatında önemli yer tutmakta ve bunlardan bazıları dünyanın her yerinde hala beğenilip okunmaktadır. Bunlar arasında [[Lewis Carroll] başta gelmektedir. Onun saçma şiirleri de önemlidir ve bu janrda kendini takip eden Edward Learin de adı verilmesi gerekir.

[değiştir] Modernizm

Ana madde: İngilizce modernist edebiyat
Ulysses birinci edisyonu, James Joyce'in başyapıtı ve moderizmde dönüm noktası (1922).
Ulysses birinci edisyonu, James Joyce'in başyapıtı ve moderizmde dönüm noktası (1922).

İngilizce edebiyat için modernizm olarak adlandırılan çağ Viktoriya çağı edebiyatıinin eksikliklarine karşı bir göz açılma hareketinden ortaya çıkmıştır. Özellikle Modernizm, Viktorya edebiyatının hiç kuşkusuz kabul ettiği kesin bilirlilik, muhafazakarlık, ve gerçeğin objektif olması prensiplerine aksi reaksiyon göstermektedir. Bu akım Romantizm, Karl Marx'in politika hakkında yazıları ve Sigmund Freudun psikoanalitik kuramlarından çok büyük etkiler duymuştur. Modernist yazarlara diğer önemli ilham kaynakları kıta Avrupası sanat akımlarından olan Empresyonizm ve Kübizmdir.

Edebiyatta modernizm doruğa Birinci Dünya Savaşı ile İkinci Dünya Savaşı arası yıllarda erişmesine rağmen, bu akımın kabul ettiği tavırlar, fikirler ve yaklaşımlar ondokuzuncu yüzyılın ortasından sonlarına doğru ortaya çıkmıştır. İngiltere genellikle Viktoriya çağı edebiyatı dönemlerinde iken, bu sıralarda çalışma gösteren Gerard Manley Hopkins, A.E.Housman ve ozan ve romancı Thomas Hardy tarafından sunulan eserler modernizmin başlangıcı için çok önemli rol oynamışlardır.

Yirminci yüzyılın ilk on yılı birkaç çok önemli modernizm eserlerinin yayınlandığı yıllar olmuştur. Bunlar arasında James Joyceun Dubliners (Dublinliler) hikayeler koleksiyonu, Joseph Conrad'ın Heart of Darkness (Karanlığın Kalbi) romanı ve William Butler Yeats'in şiirleri ve tiyatro eserleri modernizm akımı içinde çok önemli yer almaktadırlar. İki Dunya Savaşı arası yıllarında önemli modernist edebiyatcılar arasında roman yazarları Virginia Woolf, E. M. Forster, Evelyn Waugh, P.G. Wodehouse ve D. H. Lawrence ve dönemin en başta giden İngiliz şairi T. S. Eliot sayılabilir. Atlantik ötesinde Birleşik Amerika'da ise William Faulkner, Ernest Hemingway gibi romancılar ve Wallace Stevens, Robert Frost gibi şairler eserlerinde modernizm estetiğinin Amerikan yaklaşımını sağlamışlardır.

Modernizm akımın gelişmesinde, yaklaşımları (özellikle İtalyan faşizmi ile yakın ilişkisi dolayısıyla) çok tartışma doğuran ama büyük etkisi hiç inkar edilemiyecek Amerikalı şair Ezra Pound çok kritik rol oynamıştır. Ezra Pound yirmi-birinci yüzyılda İngilizce şiire hakim olan imajist ve serbest nazım akımlarının ilkelerinin gelişmesine büyük katkıları ile ve hem şair T.S.Eliotu ve hem de yüzyılın en büyük edebiyat başarısı olduğu kabul edilebilen bilinç akışına dayanan Ulyses (Ulis) romanının yazarı James Joyceu bulmakla büyük itibar kazanmıştır.

Devrin diğer dikkati çekecek yazarlari W. H. Auden, Vladimir Nabokov, William Carlos Williams, Ralph Ellison, Dylan Thomas, R.S. Thomas ve Graham Greene olarak sıralanabilir. Ancak bu yazarlardan bazılarının eserleri daha sonra post-moderizm adını alacak akımla daha yakın ilişkileri bulunmaktadır.

[değiştir] Post-Modern edebiyatı

See: Postmodern edebiyat in English.

[değiştir] Başvurulan kaynaklar

[değiştir] Dış bağlantılar

<!İnterviki -->

"http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0ngilizce_edebiyat"'dan alındı