İmadüddin Nesimi
 |
Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına göre uygun biçimde düzenleyip Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Not: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mart 2009 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir. |
Ömer İmâdüddîn Nesimî (d. 1370 ? - ö. 1425[1], Halep[2]), daha çok Seyyid Nesimî[2] mahlası ile tanınan, 14.-yy Hurufi Türk[3][4] şairi. Azeri Türkçesinde[5][6][7] ve Farsça[8] divanlar yazmış, ayrıca Arapça da şiirler[9] bestelemiştir.
Konu başlıkları |
[değiştir] Yaşamı
Doğum tarihinin 1369-1370 yılları arasında olduğu[kaynak belirtilmeli] tahmin edilmektedir, Azerbeycan'ın Şamahı şehrinde doğmuştur. İdamı da 1425 yılındadır[1]. Türkçe ve Farsça divanları yazmıştır. Şiirleri dönemin bir çok şairini etkilemiştir. Şiirlerinde Hallac-ı Mansur'u andıran ifadeler kullanmasıyla idarecilerin tepkilerini üzerine çok çekmiştir.
Nesimî'nin yaşadığı dönemde Fazlullah Naimi'nin (1339-1401) kurucusu olduğu Hurufilik hareketi geniş ölçüde yaygınlaşmıştı. Nesimî Naimi'den öğrendiği Hurufiliği kabul etmiş ve bu tarikat uğrunda mücadele etmiştir.
Kendisinin de Hacı Bektaş-ı Veli'den[10] etkilendiği ileri sürülmektedir.[kaynak belirtilmeli] Çeşitli nazireler yazmıştır. Şiirleri Anadolu, Azerbaycan ve İran'da yaygındır. Esterabadlı Fazlullah'ın yaymaya çalıştığı Hurufiliği benimsemiş ve bu mezhebin önde gelen savunucuları arasında yer almıştır.
Görüşleri yöneticileri rahatsız etmeye başladığında, benzer vakalarda olduğu gibi, Nesimî de takip edilmiş ve Mısır Çerkez kölemenleri hükûmdarı El-Müeyyed Şeyh'in emriyle Şam'[kaynak belirtilmeli]da derisi yüzülerek öldürülmüştür[kaynak belirtilmeli]. Cesedinin bir hafta halka gösterildiği, ayrıca öldürüldükten sonra derisini omzuna alıp 7 kapıdan aynı anda çıktığı söylenmektedir[kaynak belirtilmeli].
[değiştir] AYRICA
[değiştir] Alevilik
Alevilik ve bölge Şiiliğinde Yedi Ulu Ozan'dan biri kabul edilir.[kaynak belirtilmeli] Toplumda genellikle Kul Nesimî adlı Alevi ozanla karıştırılır[11]. Halbuki bu iki kişi farklı yerlerde yaşamış farklı insanlardır. Kul Nesimî şiirlerini saf Anadolu Türkçesi ile yazarken Azerbaycanlı Nesimî'nin şiirlerinde bolca Arapça ve Farsça kelimeler bulunur.
[değiştir] Azerbaycan Cumhuriyeti
Azerbaycan Cumhuriyeti devletinde Azerbaycan türkçesi ile uğraşan en yüksek akademik kurum olan dilcilik enstitüsüne (Azərbaycan Nəsimi Dilçilik İnstitutu) ismi verilmiştir.Nesimî Dilcilik Enstitüsü, Türkiye'de kurulu bulunan TDK karşılığı bir işlev yürütmektedir.Bakü'nün merkezi meydanlarının birinde de Nesimî heykeli vardır. Ayrıca Baküde "Nesimi" metro istasyonu da vardır.
[değiştir] Not
- ^ a b Enel Hak İsyanı- Hallac-ı Mansur (Darağacında Miraç), Yaşar Nuri Öztürk, Yeni Boyut Yayınları, 2.b., ISBN 978-975-6779-54-5, s.31 dipnotu.
- ^ a b Hanif, N. (2002). Biographical encyclopaedia of Sufis (İngiliz), 360, New Delhi, India: Sarup & Sons Publishers.
- ^ Baldick, Julian (2000). Mystical Islam: An Introduction to Sufism (İngiliz), 103, I. B. Tauris. ISBN 1-86064-631-X.
- ^ Lambton, Ann K. S.; Holt, Peter Malcolm; Lewis, Bernard (1970). The Cambridge History of Islam (İngiliz), 689, Cambridge University Press. ISBN 0-521-29138-0.
- ^ Průšek, Jaroslav (1974). Dictionary of Oriental Literatures (İngiliz), 138, Basic Books.
- ^ Burrill, Kathleen R. F. (1973). The quatrains of Nesimî, fourteenth-century Turkic Hurufi (İngiliz), 46, Mouton. “Generally he is accounted an Azeri Turkic rather than an Ottoman poet”
- ^ Mitler, Louis (1988). Ottoman Turkish writers: a bibliographical dictionary of significant figures in pre-Republican Turkish literature (İngiliz), 109, P. Lang. “Nesimi wrote in a form of Azeri and is held to be the father of Azerbaijani written verse by many.”
- ^ "Nesīmī, Seyyid ʿImād al-Dīn" (İngilizce). Encyclopaedia of Islam. Brill Online (2008).
- ^ "Seyid Imadeddin Nesimi" (İngilizce). Encyclopedia Britannica (2008).
- ^ http://huham.com/asiklar.php?type=goruntule&&id=2
- ^ Edebiyattürk
[değiştir] Kaynak
- Fatih Usluer, "Nesîmî Şiirlerinin Şerhlerinde Yapılan Yanlışlıklar," Turkish Studies, International Periodical for the Languages, Litterature and History of Turkish or Turkic, Volume 4/2,Winter, 2009, http://www.turkishstudies.net/sayilar/sayi15/44usluerfatih.pdf, ss. 1072-1091.
- Hasan Aktaş, Yeni Türk Şiirinde Seyyid Nesimi Okulu ve Misyonu, Edirne, 2004.
- İmadeddin Nesimi
