Türkiye'nin illeri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(İllerin yüzölçümleri sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Türkiye'nin başkenti Ankara.

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin, seksen bir ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bir il; il merkezi, ilçe merkezleri ve ilçelere bağlı bütün köyleri kapsar. İllerde yönetme ve yürütme görevi, devletin atadığı valiler tarafından yerine getirilir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. 1924 yılında Ardahan, Artvin ve Kars il yapılarak yetmiş bir olan il sayısı yetmiş dörde yükseltildi.[1] İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü.[1][2] 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı.[3] 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe haline getirildi.[1] Dört yıl sonra Aksaray, Artvin, Cebelibereket, Hakkari ve Şebinkarahisar ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel[B] adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli yediye düştü.[1] 1936'da Artvin, Dersim ve Hakkari tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Cumhuriyeti, Türkiye'ye bağlanarak Hatay ili adını aldı.[1][4] 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, 1954'te Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı.[1] 1957'de Kırşehir' in il statüsü geri verildi.[1] Bu yıldan sonra otuz iki yıl boyunca il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı.[1] 1989'da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale; 1990'da Batman ve Şırnak; 1991'de Bartın; 1992'de Ardahan ve Iğdır; 1995'te Karabük, Kilis ve Yalova; 1996'da Osmaniye il oldu.[1] Böylece il sayısı seksene tamamlandı.[1] Devletin il sayısı, Aralık 1999'da Düzce'nin il olması ile günümüzdeki halini aldı.[5]

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2012 yılı itibarıyla 75.627.384 kişiye ulaştı.[6] Bu rakamın 58.448.431'ini il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu.[6] Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Bayburt'tur. Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır.[7] Bunların dışında büyükşehir olmayan tüm illerin merkez ilçelerin adı, il ile aynı adı taşır.

İller[değiştir | kaynağı değiştir]

Renkler
  Başkent
Türkiye'nin illeri listesi
Plaka İl adı Alan (km2)[7][A] Nüfus (2013)[6] Nüfus
yoğunluğu (km²)[6]
Telefon
kodu
Vali
01 Adana 14.125 2.149.260 154 322 Hüseyin Avni Coş
02 Adıyaman 7.644 597.184 85 416 Mahmut Demirtaş
03 Afyonkarahisar 14.772 707.123 49 272 İrfan Balkanlıoğlu
04 Ağrı 11.520 551.177 48 472 Mehmet Tekinarslan
05 Amasya 5.702 321.977 57 358 Abdil Celil Öz
06 Ankara 25.437 5.045.083 206 312 Alaaddin Yüksel
07 Antalya 20.909 2.158.265 104 242 Sebahattin Öztürk
08 Artvin 7.359 169.334 23 466 Necmettin Kalkan
09 Aydın 7.943 1.020.957 130 256 Kerem Al
10 Balıkesir 14.272 1.162.761 81 266 Ahmet Turhan
11 Bilecik 4.310 208.888 49 228 Halil İbrahim Akpınar
12 Bingöl 8.277 265.514 32 426 İbrahim Taşyapan
13 Bitlis 8.885 337.156 48 434 Veysel Yurdakul
14 Bolu 8.341 283.496 34 374 İbrahim Özçimen
15 Burdur 7.174 257.267 38 248 Nurettin Yılmaz
16 Bursa 10.882 2.740.970 263 224 Münir Karaloğlu
17 Çanakkale 9.995 502.328 51 286 Ahmet Çınar
18 Çankırı 7.490 190.909 25 376 Vahdettin Özcan
19 Çorum 12.797 532.080 42 364 Sabri Başköy
20 Denizli 11.861 963.464 82 258 Abdulkadir Demir
21 Diyarbakır 15.272 1.607.437 107 412 Mustafa Cahit Kıraç
22 Edirne 6.119 398.582 66 284 Hasan Duruer
23 Elazığ 9.313 568.239 67 424 Ömer Faruk Koçak
24 Erzincan 11.903 219.996 19 446 Abdurrahman Akdemir
25 Erzurum 25.355 766.729 30 442 Ahmet Altıparmak
26 Eskişehir 13.925 799.724 58 222 Güngör Azim Tuna
27 Gaziantep 6.887 1.844.438 270 342 Erdal Ata
28 Giresun 6.831 425.007 62 454 Dursun Ali Şahin
29 Gümüşhane 6.440 141.412 22 456 Yusuf Mayda
30 Hakkâri 7.228 273.041 38 438 Orhan Alimoğlu
31 Hatay 5.867 1.503.066 258 326 Mehmet Celalettin Lekesiz
32 Isparta 8.913 417.774 50 246 Memduh Oğuz
33 Mersin 15.620 1.705.774 110 324 Hasan Basri Güzeloğlu
34 İstanbul 5.313 14.160.467 2.725 212,
216[C]
Hüseyin Avni Mutlu
35 İzmir 12.007 4.061.074 338 232 Mustafa Toprak
36 Kars 9.939 300.874 30 474 Eyüp Tepe
37 Kastamonu 13.136 368.093 28 366 Erdoğan Bektaş
38 Kayseri 17.170 1.295.355 76 352 Orhan Düzgün
39 Kırklareli 6.304 340.559 54 288 Mustafa Yaman
40 Kırşehir 6.544 223.498 35 386 Özdemir Çakacak
41 Kocaeli 3.623 1.676.202 464 262 Ercan Topaca
42 Konya 41.001 2.079.225 53 332 Muammer Erol
43 Kütahya 12.043 572.059 48 274 Şerif Yılmaz
44 Malatya 12.146 762.538 65 422 Vasip Şahin
45 Manisa 13.269 1.359.463 104 236 Abdurrahman Savaş
46 Kahramanmaraş 14.525 1.075.706 75 344 Şükrü Kocatepe
47 Mardin 8.858 779.738 89 482 Ahmet Cengiz
48 Muğla 12.974 866.665 67 252 Mustafa Hakan Güvençer
49 Muş 8.090 412.553 51 436 Vedat Büyükersoy
50 Nevşehir 5.407 285.460 53 384 Mehmet Ceylan
51 Niğde 7.400 343.658 47 388 Alim Barut
52 Ordu 5.952 731.452 123 452 Kenan Çiftçi
53 Rize 3.919 328.205 84 464 Nurullah Çakır
54 Sakarya 4.878 917.373 190 264 Mustafa Büyük
55 Samsun 9.352 1.261.810 139 362 Hüseyin Aksoy
56 Siirt 5.499 314.153 57 484 Ahmet Aydın
57 Sinop 5.805 204.568 35 368 Yavuz Selim Köşger
58 Sivas 28.619 623.824 22 346 Zübeyir Kemelek
59 Tekirdağ 6.339 874.475 139 282 Ali Yerlikaya
60 Tokat 10.073 598.708 60 356 Mustafa Taşkesen
61 Trabzon 4.662 758.237 163 462 Recep Kızılcık
62 Tunceli 7.705 85.248 11 428 Hakan Yusuf Güner
63 Şanlıurfa 19.451 1.801.980 96 414 Celalettin Güvenç
64 Uşak 5.382 346.508 65 276 Mehmet Ufuk Erden
65 Van 21.334 1.070.113 55 432 Aydın Nezih Doğan
66 Yozgat 14.097 444.211 32 354 Abdulkadir Yazıcı
67 Zonguldak 3.306 601.567 182 372 Erol Ayyıldız
68 Aksaray 7.997 382.806 51 382 Selami Altınok
69 Bayburt 3.741 75.620 20 458 Hasan İpek
70 Karaman 8.924 237.939 27 338 Murat Koca
71 Kırıkkale 4.575 274.658 61 318 Ali Kolat
72 Batman 4.680 547.581 118 488 Yılmaz Arslan
73 Şırnak 7.203 475.255 66 486 Vahdettin Özkan
74 Bartın 2.079 189.139 91 378 Ali Çınar
75 Ardahan 5.156 102.782 21 478 Seyfettin Azizoğlu
76 Iğdır 3.546 190.424 53 476 Ahmet Pek
77 Yalova 850 220.122 260 226 Esengül Civelek
78 Karabük 4.103 230.251 56 370 İzzettin Küçük
79 Kilis 1.444 128.586 90 348 Süleyman Tapsız
80 Osmaniye 3.215 498.981 160 328 Celalettin Cerrah
81 Düzce 2.574 351.509 137 380 Ali İhsan Su
İstanbul'daki Boğaziçi Köprüsü, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır.
Trabzon'un Çaykara ilçesindeki Uzungöl.
Mimar Sinan tarafından yapılan Edirne'deki Selimiye Camii.
Nevşehir sınırları içinde kalan Kapadokya'daki peri bacaları.
Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı.
Ege Bölgesi'nin en kalabalık ili İzmir.
Karadeniz Bölgesi'nin en kalabalık ili olan Samsun'daki Onur Anıtı.
Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'nde yer alan Akdamar Adası.

Eski İller[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • A   İllerin alanlarına, sınırları dahilindeki akarsu ve göller dahildir.[7]
  • B   İçel'in adı, 2002 yılında resmen Mersin olarak değiştirildi.[8]
  • C   İstanbul'da 212, Avrupa Yakası'nın, 216, Anadolu Yakası'nın telefon kodudur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 16 Ocak 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20130116121839/http://www.illeridaresi.gov.tr/default_B0.aspx?content=104. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  2. ^ Ünüvar, İhsan. Erzurum vilâyeti. Duygu Matbaası. ss. 40. http://books.google.com.tr/books?hl=tr&id=wxZIAAAAMAAJ&q=Bayaz%C4%B1t+il%C3%A7e+oldu.#search_anchor. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  3. ^ Alpaslan, İsmet. Her yönüyle Ağrı. Tutibay Yayınları. ss. 180. http://books.google.com.tr/books?hl=tr&id=wxZIAAAAMAAJ&q=Bayaz%C4%B1t+il%C3%A7e+oldu.#search_anchor. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  4. ^ White, Paul J. (İngilizce). Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey. Zed Books. ss. 80. ISBN 978-1-85649-822-7. http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA80&dq=4+January+1936+Tunceli&hl=tr&ei=6C5xTOqXDYaMvQPRid1B&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEcQ6AEwBg#v=onepage&q=4%20January%201936%20Tunceli&f=false. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  5. ^ "Düzce, resmen il Derince ilçe oldu". Hürriyet. 9 Aralık 1999. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=-117998. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  6. ^ a b c d "İl ve cinsiyete göre il/ilçe merkezi, belde/ köy nüfusu ve nüfus yoğunluğu" (XLS). TÜİK. 28 Ocak 2013. http://tuik.gov.tr/PreIstatistikTablo.do?istab_id=1590. Erişim tarihi: 31 Mart 2013.  (NOT:Eğer kaynak açılmaz ise bu sayfaya gidin ve "Tablo-2" seçeneğine tıklayın.)
  7. ^ a b c "İl ve İlçe Yüzölçümleri * - Harita Genel Komutanlığı" (PDF). Harita Genel Komutanlığı. http://www.hgk.msb.gov.tr/urunler/diger/il_ilce_alanlari.pdf. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  8. ^ "İçel resmen Mersin oldu". Hürriyet. 21 Haziran 2002. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=79852. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013.