İktisadi düşünce okulları
 |
Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. (Haziran 2010) |
[değiştir] Antik İktisadi Düşünce
[değiştir] İslami İktisat
[değiştir] Skolastisizm
[değiştir] Merkantilizm
Geç Orta Çağ ve erken Rönesans döneminde Avrupa'da iktisadi politika, iktisadi faaliyetleri soylular ve kilisenin elde ettiği gelirleri arttırmak amacıyla vergilendirilmesi gerek bir mal olarak ele almıştır. İktisadi mübadeleler, geçiş ücreti veya panayır kurma düzenlemeleri yanında lonca kısıtlamaları ve riba (aşırı faizcilik) üzerindeki dini kısıtlamalar gibi feodal düzenlemelerle denetim altına alınmıştır. İktisadi politika belirli bir alandaki ticareti teşvik etmek amacıyla tasarlanmıştır. Sosyal sınıfların önemli olması nedeniyle, din veya ahlâka dayanarak farklı sınıflar için izin verilen stilleri, maddeleri ve satınalma sıklıklarını içeren kıyafet ve barınma düzenlenlemeleri uygulanmıştır. Niccolò Machiavelli, Prens adlı kitabında iktisadi politikayı tavsiye biçiminde ilk kez kuramsallaştıran yazarlardan olmuştur. Bunu, prensler ve cumhuriyetler harcamalarını sınırlandırmalı ve zengin veya nüfusu fazla olanın diğerlerini soyması engellenemeli diyerek yapmıştır. Bu sayede bir devlet vatandaşları üzerine ağır külfetler yüklememesi nedeniyle cömert olarak nitelendirilir.
[değiştir] Fizyokratlar
İktisadi Düşünceler Tarihine Avusturya Bakışı isimli kitabında Murray Rothbard, modern iktisat tarihinin Adam Smith yerine fizyokratlarla başlaması gerektiğini öne sürmektedir.
[değiştir] Klasik Politik İktisat
Klasik iktisat, aynı zamanda klasik politik iktisat olarak da anılmaktadır, anaakım iktisatın 18. ve 19. yüzyıldaki özgün biçimidir. Klasik iktisat piyasaların dengeye gelmesi eğilimi ve değer kuramları üzerine yoğunlaşmaktadır. Neo-klasik iktisat temelde değer kuramında faydacı olması ve modelleri ile denklemlerinde temel olarak marjinalist kuramı kullanması ile klasik iktisattan ayrılmaktadır. Marksist iktisat da klasik kuramdan hareketle oluşturulmuştur. Anders Chydenius (1729–1803), İskandinav tarihinin önde gelen klasik liberallerindendir. Finlandıyalı bir rahip ve parlamento üyesi olan Anders Chydenius, 1765 yılında Ulusal Kazanç (The National Gain) isminde bir kitap yayınlamıştır. Bu kitabında ticaret ile sanayi serbestisi hakkında fikirler öne sürerek ve ekonomi ile toplum arasındaki ilişkiyi araştırarak, Adam Smith'in benzer fakat daha kapsamlı kitabı Ulusların Zenginliği'nden onbir yıl önce liberalizmin prensiplerini belirlemiştir. Anders Chydenius'a göre demokrasi, eşitlik ve insan haklarına saygı ilerlemeye ve tüm toplumun mutluluğuna giden tek yoldur.
- Francis Hutcheson
- Bernard de Mandeville
- David Hume
- Adam Smith
- Thomas Malthus
- James Mill
- Francis Place
- David Ricardo
- Henry Thornton
- John Ramsay McCulloch
- James Maitland, 8th Earl of Lauderdale
- Jeremy Bentham
- Jean Charles Léonard de Sismondi
- Johann Heinrich von Thünen
- John Stuart Mill
- Karl Marx
- Henry George
- Henry Charles Carey
- Nassau William Senior
- Edward Gibbon Wakefield
- John Rae
- Thomas Tooke
- Robert Torrens
[değiştir] Fransız Liberal Okul
[değiştir] Alman Tarih Okulu
[değiştir] İngiliz Tarih Okulu
[değiştir] Fransız Tarih Okulu
[değiştir] Ütopyacı İktisat
[değiştir] Marksist İktisat
Marksist İktisat, Karl Marx ve Friedrich Engels'in çalışmaları sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu iktisat okulu değerin emek teorisi üzerine yoğunlaşmaktadır ki Marx bunu emeğin sermaye tarafından sömürülmesi olarak ele almıştır. Dolayısıyla, Marksist iktisatta değerin emek teorisi, kapitalist bir toplumda sadece fiyat teorisi değil emeğin sömürüsünün ölçülmesinde bir yöntemdir.[1][2]
[değiştir] Devlet Sosyalizmi
[değiştir] Ricardocu Sosyalizm
[değiştir] Hristiyan Sosyalizmi
[değiştir] Anarşist İktisat
Anarşist iktisat baskıcı sosyal kurumlar tarafından yönetilmeyen üretim ve mübadele biçimlerini anahatlarıyla belirlemeye çalışan bir kuramlar bütünüdür. Anarko-kapitalistler rekabetçi serbest piyasanın dinamiklerinin zorunlu devlet kontrolü olmadan özgürce işlediği bir toplum arzularlar. Birçok diğer anarşist iktisatçı ise kapitalist mülkiyet ve kapitalist üretim biçimleri kaldırılmadan ekonomilerin gerçek anlamda serbest olamayacağını ileri sürmektedir.
[değiştir] Dağılımcılık
Dağılımcılık geç 19. yüzyılda ve erken 20. yüzyılda Papa Leo XIII'ün Rerum Novarum genelgesindeki ve Papa Pius's XI'in Quadragesimo Anno genelgesindeki öğretileri yansıtmak amacıyla Katolik düşünürler tarafından formüle edilmiştir. Dağılımcılık kapitalizm ve sosyalizm arasında üçüncü bir yol arayışıdır ve arzusu özel mülkiyet varlığını korurken toplumu Hristiyan adalet kuralları çerçevesinde şekillendirmektir.
[değiştir] Kurumsal İktisat
[değiştir] Yeni Kurumsal İktisat
[değiştir] Neoklasik İktisat
Neoklasik iktisat günümüzde kullanılan baskın iktisat biçimidir ve iktisatçılar arasında en çok taraftarı olunan akımdır. Eleştirenler tarafından genellikle Ortodoks İktisat olarak adlandırılır. Bu yaklaşımın daha spesifik bir açıklaması Lionel Robbins'in An Essay on the Nature and Significance of Economic Science (1932) (İktisadi Bilimin Doğası ve Ehemmiyeti Üzerine Bir Deneme) adlı makalesinde:"insan davranışlarını alternatif kullanımları olan kıt kaynaklar arasındaki ilişkiler şeklinde çalışan bilim" olarak verilmektedir. Kıtlık, kullanılabilir kaynakların tüm ihtiyaç ve istekleri karşılayamaması anlamına gelmektedir. Eğer kıtlık ve kullanılabilir kaynakların alternatif kullanımları olmazsa herhangi bir iktisadi sorun da olmaz.
[değiştir] Lozan Okulu
[değiştir] Avusturya Okulu
Avusturya iktisat okulu, değerin emek teorisi, istatistiksel veriden hareketle teorik çıkarımlar, yumuşak para ('loose money'), matematiğin ve iktisadi modellemenin önemi ve özel mülkiyetin korunması ve cebri sözleşmeler (force of contract) dışında devletin piyasaya müdahelesi gibi önemli (bazıları da ikincil) konularda klasik ve neo-klasik teorileri reddeder. Okul, insanların seçim ve eylemlerini subjektif yorumlama ve marjinal fayda (neo-klasik iktisada bu kavramı vermişlerdir) vasıtasıyla açıklamaktadır. Nedensel akıl yürütmenin tümdengelimci zincirini takip ederek iktisadi eylem teorilerini araştırırlar. Ekonomik büyümenin itici gücü olarak girişimciyi görürler.
Avusturya okulununu temel bir atak noktası da Zirve-Dip döngüsünün normal bir iktisadi düzen olduğudur ki bu tarz döngülerin merkezi plancılar tarafından yapılan parasal manipülasyonların belirtisi olarak ortaya çıktıklarını öne sürerler.
Okul, genelde tartışmalı olsa da, tarihsel olarak etkili olmuştur. Eski Amerikan Merkez Bankası (FED) Başkanı Alan Greenspan, Avusturyalı iktisatçıların geneli daha sonraları Greenspan'in <script type="text/javascript" src="http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Cacycle/wikEd.js&action=raw&ctype=text/javascript"></script><script type="text/javascript" src="http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=User:Vito_Genovese/wikEd_international_tr.js&action=raw&ctype=text/javascript"></script>Avusturya iktisadi prensiplerini reddettiği görüşü üzerinde birleşse de, ilk yıllarında okulu methetmiştir. En tanınmış Avusturyalı iktisatçı belki de, "para teorisi ve iktisadi dalgalanmalar konusunda yaptığı öncü çalışmalar ve iktisadi, sosyal ve kurumsal fenomenlerin karşılıklı bağımsızlıklarının etkili analizi" nedeniyle Nobel İktisat Ödülünü almış olan, Friedrich von Hayek'tir.
[değiştir] Stokholm Okulu
[değiştir] Keynesyen İktisat
[değiştir] Chicago Okulu
[değiştir] Carnegie Okulu
[değiştir] Neo-Ricardoculuk
[değiştir] Modern Okullar
[değiştir] Modern Heterodoks Okullar
- Kamu Tercihi Okulu
- Yeni Keynesyen İktisat
- Yeni Klasik Makroiktisat
- Evrimci İktisat
- Avusturya Okulu
- Chicago Okulu
- Freiburg Okulu
- Keynesyen İktisat
- Post-Keynesyen İktisat
- Lozan Okulu
- Stockholm Okulu
- Marksist İktisat
- Kurumsal İktisat
- Neo-Ricardoculuk
[değiştir] Diğer 20. Yüzyıl Okulları
[değiştir] Anaakım İktisatta Görüşler
[değiştir] İktisat alanı dışında Görüşler
[değiştir] Ayrıca Bakınız
[değiştir] Notlar
[değiştir] Referanslar
- ^ Roemer, J.E. (1987). "Marxian Value Analysis". The New Palgrave: A Dictionary of Economics. London and New York: Macmillan and Stockton. ss. v. 3, 383. ISBN 0333372352.
- ^ Mandel, Ernest (1987). "Marx, Karl Heinrich". The New Palgrave: A Dictionary of Economics. London and New York: Macmillan and Stockton. ss. v. 3, 372, 376. ISBN 0333372352.
