İbn Hordadbeh
İbn Hordadbeh, (tam adı Farsça : ابوالقاسم عبیدالله ابن خردادبه, Abu’l-Qāsem ʿObayd-Allāh b. ʿAbd-Allāh Ebn Ḵordāḏbeh) (d. 820 – ö. 912) günümüze kadar ulaşan Arapça kitap idari coğrafyanın en eski yazarı, bir Farslı coğrafyacı ve 9. yüzyılın devlet kurumlarında çalışan üst düzey yöneticidir[1]. Büyükbabası Ḵorradāḏbeh, bir Zerdüşt idi, ki Belh'li Barmakid[2] (veya Barāmeka) ailesinin çağrısı üzerine İslamı kabul etti. Babası ʿAbd-Allāh Abbasi Halifesi al-Maʾmun döneminde 816-17 yılları arasında Taberistan valisi idi.
İbn Hordadbeh, Horasan'da doğmuş gibi gözükür, fakat Bağdat'da büyümüş, orada kültürlü bir eğitim ve müzik eğitimi almış ve babasının arkadaşı ünlü şarkıcı Esḥāq Mawṣelī tarafından, ona bir ömür boyu müziğe ilgi tutuşturulmuştur. Olgunlaşdığı yaşa ulaştığı gün, Halifelik için önce Cebal'da ve sonraları Samarra ʾve Bağdat'da ulak (barīd) veya posta ve haberalma görev müdürü olmuştur. Çok daha sonraki yaşamında, halifelere sohbet arkadaşlığı (nedim) yapmıştır[3]
[değiştir] Eserleri
- Ketāb al-masālek wa’l-mamālek
Yollar ve Ülkeler Kitabını 846-7 yılında Samarra'da yazmıştır[3]. Tüccarların izleyeceği bir yol kitabı, İslam dünyasındaki ticaret yolları ve ulak yolları yanı sıra, Hazar Denizinden ve Rusya'nın Avrupa yakasından kuzey Afrika'ya kadar ve İspanya'daki posta durakları belgelenmiştir. O dönemin tüm darlıklarına rağmen, Ketāb al-masālek wa’l-mamālek İslam dünyasında Coğrafya biliminin gelişiminde çok önemli yeri vardır. İbn Hordadbeh, Halifelik boyunca posta yolları üzerinde çok ayrıntılı bilgi sağlamış, evreleme yerleri ve aralarındaki mesafeleri fersah olarak açıklamıştır. İbn Hordadbeh, Irak'da Savad'tan başlar ve kuzey ve doğu İran boyunca, Türklerin ülkesine, Fergana ve Sind ülkesine ve sonra güney ve batı Arap yarımadasına, Suriye, Ermenistan, Bizans, Mısır ve Mağrib'e kadar uzanır.
- Adab al-samāʿ
Müzik dinleme görgü kitabı.
- Ketāb jamharat ansāb al-fors wa’l-nawāqel
Fars seçeresi ve "sürgün ve yerleri değiştirilmiş halklar" üzerine yazılmış kitabı.
- Ketāb al-ṭabīkò
Yemek pişirme kitabı.
- Ketāb al-šarāb
İçecekler (şarap) hakkında kitap.
- Ketāb al-lahw wa’l-malāhī
Müzik ve müzik aletleri üzerine yazılmış kitabı.
- Ketāb al-anwāʾ
Doğan ve batan yıldızlar üzerine yazılmış kitabı.
- Ketāb al nodamāʾ wa’l jolasāʾ
Sohbet arkadaşları üzerine yazılmış kitabı.
- Ketāb al-kabīr fi’l-taʾrīḵ
Derleme ve Fars ve diğer ulusların kralları hakkında ayrıntılı bilgi içerir[1].
[değiştir] Notlar
- ^ a b C. Edmund Bosworth "Ebn Ḵordāḏbeh" Encyclopedia Iranica Erişildi 26 Temmuz 2010. (İngilizce)
- ^ erken müslüman yazarlara göre Belh bölgesinde doğan bu ailenin atası, eski Belh kenti yakınındaki Nowbahār (nava-vihāra) Zerdüşt ateş tapınağının yüksek rahibidir.
- ^ a b Abu’l-Ḥasan ʿAlī Masʿūdī, Morūj al-ḏahab, Cilt VIII, s. 88-100; yayımcı Charles Pellat, Beyrut, 1962-79 Cilt V, s. 125-31.
|
|||||||||||||||||
 |
Kişi ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
