Üçüncü havalimanı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
İstanbul Bölgesel 3. Havalimanı
Istanbul New Airport1.PNG
İstanbul Yeni Havalimanı önizleme
IATA: Belli değilICAO: Belli değil
Özet
Havalimanı tipi Sivil
Sahibi/İşleticisi Cengiz
Kolin
Limak
Kalyon
Mapa Ortak Girişim Grubu
Hizmet verdiği şehir İstanbul Türkiye
Yer Arnavutköy, İstanbul, Türkiye
Pistler
Yön uzunluk yüzey
ft m
11.482 3.750 x 60 m
11.482 3.750 x 60 m
11.482 3.750 x 60 m
11.482 3.750 x 60 m
11.482 3.750 x 60 m
11.482 3.750 x 60 m

Üçüncü havalimanı, İstanbul'da Karadeniz'in Avrupa yakasındaki[1] Yeniköy ile Akpınar[2][3][4] köyleri arasındaki alana yıllık 150 milyon yolcu kapasiteli birbirinden bağımsız altı pistli[5] olacak şekilde yapılacak havalimanı. Tüm bölümleri açıldığında dünyanın en büyük havalimanlarından biri olacaktır[6]. İhaleyi 3 Mayıs 2013'de 22 milyar 152 milyon Avro'luk cumhuriyet tarihindeki en yüksek teklifle Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa OGG (Ortak Girişim Grubu) kazandı. Havalimanının ilk etabı 42 ay içerisinde Kış 2016 (2016 Ekim sonu) İATA uçuş tarife döneminde hizmete girecek.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Atatürk Havalimanının kapasite yetersizliği yüzünden 13 Ağustos 2012 tarihinde Bakanlar Kurulu yeni havalimanının bulunacağı bölgeye karar verdi.[7]

İstanbul Bölgesel 3. Havalimanı Ulaştırma Bakanlığı'nın proje verdigi addır.[8] Henüz resmi olarak havalimanının ismi belli olmasa da pilot Vecihi Hürkuş adının havalimanına verilmesi teklif edildi.[9]

İhale süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

İhale 24 Ocak 2013 tarihinde açılıp 3 Mayis 2013 günü sonlandırıldı. [10] İhaleye TAV, Alarko, IC, Limak, Makyol ve Varyap Holding ilgi gösterdi.[11] İhale yüzde 20 özkaynak zorunluluğu öngördü.[12] İşletme süresi 25 yıl olarak sabitlendi.[13] İhale hazırlığının bu boydaki bir proje icin kısa olduğu fikri uzmanlar tarafından dile getirildi.[14][15] Sabancı Holding katılmaktan vazgeçti. [16]

İhale sonucu[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye tarihinin en büyük ihalesi oldu. İhale 3 Mayıs 2013 günü saat 10.00'da Esenboğa Havalimanı Sosyal Tesisleri'nde gerçekleştirildi.[17] İlk turda en büyük teklifi Fraport şirketi verdi. İhaleyi 22 milyar 152 milyon Avro ile Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa OGG (Ortak Girişim Grubu) kazandı. KDV dahil 6 saat süren 96 turlu ihaleden devlete 26 milyar 142 milyon Avro gelir çıktı. İhale tutarı ve yapı maliyetinin yüksek boyutu yüzünden dış finansmanda zorluk çıkabileceği tahmin ediliyor.[18][19]

Sözleşme imzalanması[değiştir | kaynağı değiştir]

3 Mayıs 2013 tarihinde yapılan ihaleyi Cengiz-Kolin-Limak-Kalyon-Mapa OGG’nin (Ortak Girişim Grubu) kazanmasının ardından sözleşmenin DHMİ'nin 80. kuruluş yıldönümü olan 20 Mayıs 2013 tarihinde imzalandı.[20]

İnşaat süreci[değiştir | kaynağı değiştir]

Havalimanı hakkında yürütülen çalışamlar devam etmektedir. İnşaat süreci 3 etaptan oluşacak:

  • 1. Etap (en geç 42 ay sonra hizmete girecek)
    • 2 adet bağımsız paralel pist (3750m*60m)
    • 1 adet cross pist (3750m*60m)
    • 3 adet parelel taksirut (3750m*45m)
    • Yüksek hız ve bağlantı taksirutları
    • Apron
    • Terminal binası
    • Hava trafik
    • Haberleşme ve meteroloji sistemleri
    • diğer hizmet binaları ve sistemler
  • 2. Etap
    • Akpınar yerleşimi tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m*60m)
    • 1 adet paralel taksirut (3750m*45m)
  • 3. Etap
    • Tayakadın-Yeniköy tarafına 1 adet bağımsız pist (3750m*60m)
    • 1 adet paralel taksirut (3750m*45m)
    • Mevcut yerleşkenin güneyine 1 adet cross pist (3750m*60m)
    • 1 adet paralel taksirut (3750m*45m)

Gerekçe[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul'un mevcut Atatürk ve Sabiha Gökçen Havalimanları artan kapasite taleplerine artık cevap veremiyorlar. Dört bir yanı kaplı Atatürk Havalimanına ilave bir pist yapılması için gereken boş alan yok.[21] Atatürk Havalimanı'nın günlük azami kapasitesi neredeyse tükendi (günde ortalama 1.100[22]) uçuş, günlük kapasite 1.200). [23] Bilhassa bozuk ve rüzgarlı hava şartlarında uçuşlararda gecikmeler doğuyor. Kısıtlı kapasite yüzünden Atatürk Havalimanında yeni yük ve charter uçuşlarına izin verilmiyor. Yeni sefer başlatmak isteyen yabancı havayolları ve ilave sefer eklemek isteyen yerli havayolları yeni kapasiteye muhtaç. Son aşamada 6 pisti olacak yeni havalimanı her türlü sefer artışına ve bilhassa THY gibi büyük havayollarına bütün uçuşlarını tek yerde toplamaya izin verecek. Sefer artışı ve gecikmelerin azalması gelirlerin artmasına ve masrafların azalmasına yol açacak.

Planlama[değiştir | kaynağı değiştir]

150 milyon yolcu kapasiteli yeni havalimanı İstanbul'un Avrupa Yakası'nda 2017'de açılacak. [24] Yeni havalimanının açılması ile TAV'ın 3 Ocak 2021'e kadar anlaşması olan Atatürk Havalimanı'nın devre dışı kalması ve bu süre için tazminatın ödenmesi gündemde. [25][26] İlk etabının yer tesliminin ardından 42 ay içinde tamamlanmasını hedefliyor. Dördüncü aşamanın sonunda havalimanın toplam 6 pisti olacak.[27] Pist başı saatlik kapasite 19 iniş ya da kalkış. Pistlerin uzunluğu 3500 ve 4100 metre arasında olacak. [28] Apronun kapasitesi 500 uçak olacak.[29] Havalimanı dünyanın en büyük uçağı Airbus A380'e uygun olacak. Yolcu kapasitesi 90 ile 150 milyon yolcu arasında olacak. Yapım maliyeti 10,247 milyar Avro tutması bekleniyor.[30] Öngörülen 77 kilometre karelik alanı ile Dammam Kral Fahd Havalimanı ve üç ABD havalimanı'ndan sonra dünya'nın beşinci büyük havalimanı olacak. İhale sonrasında TAV'ın Atatürk Havalimanın kapanmasından sonraki planları ilgi konusu oldu.[31] Limak Holding'in Sabiha Gökçen Havalimanındaki payını satmak zorunda kalabilir.

Projenin maliyeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılması plananan havalimanın tüm bağlantıları ile beraber maliyeti yaklaşık 46 milyar dolardır.[32]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Üçüncü havalimanı karayolu taşımacalığında Kuzey Marmara Otoyolu ve Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile entegre olacak. Raylı sistem olarak, Yüksek Hızlı Tren ile havalimanındaki aktarma istasyonunda sonlanacak. Terminal, raylı sistem aracılığı ile Taksim'e bağlanacak. Bu raylı sistem, eski demir yolu hattının güzergâhından geçirilecek. Toplu taşıma aracılığıyla İstanbul'un tüm bölgelerinden ulaşım sağlanacak. Taksim'den havalimanına 15 dakikada ulaşılacak.

Projenin Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

İstanbul'un üçüncü havalimanı Karadeniz sahiline Terkos gölüne yakın Arnavutköy-Göktürk-Çatalca kavşağında 7700 ha'lık Akpınar ve Yeniköy köyleri arasındaki alanda yapılacak. [33] [34] Alanın yüzde 80'i kamuya ait.[35] Diğer arsalar icin kamulaştırma başladı. Atatürk Havalimanı ile İstanbul’un üçüncü havalimanının arası kuş uçuşu mesafeyle 35 km olacak. [36] Eski kömür ocaklarının bulunduğu alan toprakla doldurulacak.[37]

Yapılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 5 km x 7 km boyutunda toplam 3 bin 500 hektarlık alanda kurulacak.
  • Havalimanıyla bağlantılı 1.100 hektarlık ileri teknoloji endüstri ve ticaret alanı bulunacak.
  • Uçuş yolları sesi en aza indirgeyecek şekilde konumlanacak.
  • Terminal binası yeşil bina olarak tasarlandı.
  • Cam zarf kullanımı, terminal binasının ortasında maksimum gün ışığı girişi sağlayarak yapay aydınlatma ihtiyacını azaltıyor.
  • Terminal binası elektrik kullanımını en aza indirgemek üzere maksimum derecede kullanan 'akıllı bina' olacak.
  • Elektrik ve ısıtma ihtiyaçları, havalimanının ürettiği çöplerin çoğu kullanılarak merkezi ısıtma ve güç üretim birimiyle karşılanacak.
  • Havalimanının 5 önemli tesisi bulunacak; terminal binası, pistler, aktarma istasyonu, tamir tesisleri ve hangarlar ile hava taşımacılık tesisleri.
  • 350 m x 1.500 m'lik bir kullanım alanıyla asmakatı da olan 6 katlı bir bina, düşük seviyede varış ve ikinci bir seviye de havalanma seviyesi olmak üzere toplam 4 terminal, yetkililer ve yönetimin kullanımı için asmakat bulunacak.
  • Büyük bir alışveriş tesisi, üst 3 katta 5 yıldızlı oteller, ticari ofis binaları, ticari fuar alanı bulunacak.
  • Uluslararası finans ve ticari işlemler için 'özel ekonomik bölge' kurulacak.
  • Rüzgarın hızını asgariye indirecek bir aerodinamik şekilde tasarlanacak.
  • Dış dokunun tamamı elektrik kullanımının karşılanacağı, güneş kolektörü görevi yapacağı galvanik dokuyla kaplanacak.
  • Uçuş yolları direkt olarak önerilen kentin üzerinden uçmayı önleyecek şekilde konumlandırılacak.
  • Yapımında 100 bin kişilik istihdam oluşturacak havalimanı, ayırt edici şekli ile uzaydan görülebilecek.
  • Dış dokusu Edirne'deki Selimiye Camii'nin İslam-Osmanlı motifinden esinlenerek yapılacak havalimanının, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ile aynı sürede bitirilmesi hedefleniyor.
  • Terminal binası, pistler, aktarma istasyonu, tamir tesisleri ve hangarlar ile hava taşımacılık tesislerinin bulunduğu 5 önemli tesisten oluşacak. 350 m x 1500 m'lik bir kullanım alanıyla asmakatı da olan 6 katlı bir binadan oluşacak havalimanı[38]

Pistler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Havalimanına ait büyük uçakların iniş ve kalkışlarına uygun 3,5–4 km uzunluğunda Karadeniz'e paralel olan 4 pist ve Karadeniz'e dik uzanan 2 pist olmak üzere toplam 6 pist bulunacak.
  • Bu pistlerlerin sayesinde F kodlu en büyük yolcu uçakları Airbus A380 ve Boeing 747-800 iniş yapabilecek.
  • Yapılması plananan iki taksirut 3.500 metre uzunluğunda ve 45 metre genişliğinde olacak. Bu taksirutların acil pist niteliği bulunacak.[39] Bunlara bağlı küçük taksirutlar da inşa edilecek.

Eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]

Proje ile ilgili açıklanan ÇED Raporu’na göre projenin çoğunluğunun mevcut ormanın üzerinde inşa edilecek olması nedeniyle bu bölgedeki ekolojik sisteme zarar verileceği endişesi gündeme getirildi. İnşaat bögesindeki kurutulacak göl alanlarının sulak alan olma özelliklerini yitirecek olmaları da eleştirilen konuların başında geldi.[40]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "3. Havalimanı Nereye Yapılacak?". TRT Haber. 19 Kasım 2012. http://www.trthaber.com/haber/ekonomi/3-havalimani-nereye-yapilacak-63851.html. Erişim tarihi: 1 Mart 2014. 
  2. ^ NTVMSNBC. http://www.ntvmsnbc.com/id/25398959. 
  3. ^ "Bakan Yıldırım 3. havalimanının tam yerini açıkladı". NTVMSNBC. 19 Kasım 2012. http://haber.stargazete.com/ekonomi/bakan-yildirim-3-havalimaninin-tam-yerini-acikladi/haber-705387. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  4. ^ "3. Havalimanının Yeri Belli Oldu". CNNTÜRK. 19 Kasım 2012. http://www.cnnturk.com/2012/ekonomi/genel/11/19/3.havalimaninin.yeri.belli.oldu/685247.0/index.html. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  5. ^ "İşte yeni İstanbul!". HABERTÜRK. 2 Haziran 2012. http://ekonomi.haberturk.com/emlak-mortgage/haber/747502-iste-yeni-istanbul. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  6. ^ "İşte 3. havalimanı! En uzun pist onda". Emlak, Kanal D. 23 Kasım 2010. http://emlak.kanald.com.tr/haber/Kentbolge_haberleri/Iste_3_havalimani_En_uzun_pist_onda/5870.aspx. Erişim tarihi: 14 Mart 2014. 
  7. ^ "İşte üçüncü havalimanı". Radikal gazetesi. http://www.radikal.com.tr/radikal.aspx?atype=radikaldetayv3&articleid=1105714&categoryid=77. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  8. ^ http://www.ubak.gov.tr/BLSM_WIYS/UBAK/tr/dokuman_ust_menu/projeler_faaliyetler/20090814_173338_204_1_64.html
  9. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764864-ucuncu-havalimani-kavsakta
  10. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-icin-tarih-aciklandi.htm
  11. ^ http://www.patronlardunyasi.com/haber/Istanbul-da-3-uncu-havalimani-ihale-ilan-tarihi-belli-oldu/132966
  12. ^ http://haber.gazetevatan.com/en-buyuk-olacak/508474/2/Ekonomi
  13. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-icin-tarih-aciklandi.htm
  14. ^ http://www.haberturk.com/yazarlar/guntay-simsek/813798-ucuncu-havalimani-nasil-olmali
  15. ^ http://www.aksam.com.tr/ucuncu-havalimani-macerasi--8966y.html
  16. ^ http://www.airnewstimes.com/dev-ihale-icin-geri-sayim-basladi-22372-haberi.html
  17. ^ "İstanbul'a 3. havalimanı ihalesi Esenboğa'da yapılacak". CNN Turk. http://www.cnnturk.com/2013/ekonomi/genel/05/01/istanbula.3.havalimani.ihalesi.esenbogada.yapilacak/706292.0/. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 
  18. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-simdiden-ucurdu.htm
  19. ^ http://www.radikal.com.tr/ekonomi/rekor_ihale-1132036
  20. ^ "3. havalimanı sözleşmesi 20 Mayıs'ta imzalanacak". Bloomberg HT. http://www.bloomberght.com/haberler/haber/1353295-3-havalimani-sozlesmesi-20-mayista-imzalanacak. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2013. 
  21. ^ http://www.zaman.com.tr/newsDetail_getNewsById.action?haberno=1260673
  22. ^ http://ekonomi.haberturk.com/is-yasam/haber/845459-istanbul-ataturk-rekorlimani
  23. ^ http://haber.ihlassondakika.com/haber/Ataturk-Havalimani-ameliyat-masasinda-kaldi---4880_462988.html
  24. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/775314-ucuncu-havalimani-icin-ilk-adim
  25. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/776055-ataturk-havalimani-kapanacak
  26. ^ http://haber.gazetevatan.com/en-buyuk-olacak/508474/2/Ekonomi
  27. ^ http://haber.gazetevatan.com/en-buyuk-olacak/508474/2/Ekonomi
  28. ^ http://www.netgazete.com/haber/Ayni-anda-3-ucak-inis-yapabilecek_548442.html
  29. ^ http://haber.gazetevatan.com/erteleme-de-yok-garanti-de/533129/2/ekonomi
  30. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/ihale-tamam-sira-parada.htm
  31. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/akin-tav-biter-mi-bitmez-tav.htm
  32. ^ http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=1058416&title=bakan-yildirimdan-ucuncu-havalimani-aciklamasi
  33. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/ucuncu-havaalani.htm
  34. ^ http://www.taraf.com.tr/haber/yeni-havalimani-icin-tarih-aciklandi.htm
  35. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764142-kamulastirma-basladi
  36. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/764864-ucuncu-havalimani-kavsakta
  37. ^ http://haber.gazetevatan.com/istanbulda-ucuncu-havalimaninin-yeri-ne-kadar-dogru/475012/4/Haber#.UHGA7pgbfdM
  38. ^ http://ekonomi.haberturk.com/airport/haber/748395-iste-ucuncu-havalimani
  39. ^ http://emlak.kanald.com.tr/t/silivri_havaalani_ne_zaman_yapilacak/Iste_3_havalimani_En_uzun_pist_onda/5870.aspx
  40. ^ "Korku filmi senaryosu gibi". Cumhuriyet gazetesi. http://www.cumhuriyet.com.tr/?hn=410576&kn=21&ka=4&kb=21. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2013. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]