Zhou Hanedanı
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Çin tarihi |
|||
 İlk Çağ
Orta Çağ
Yeni Çağ
Yakın Çağ
|
|||
Zhou (okunuşu: Coğ) Hanedanı (Çince: 周朝|周朝; pinyin: Zhōu Cháo); M.Ö. 1122'den M.Ö. 256 yılına kadar hüküm sürmüş, Shang Hanedanı'ndan sonra, Qin Hanedanı'ndan önce yönetimde olan Çin İmparatorluğu hanedanı. Zhou Hanedanı Çin tarihindeki diğer tüm hanedanlardan daha uzun süre hüküm sürmüş olsa da aslî siyasî ve askerî hükümranlıkları sadece Batı Zhou döneminde yaşanmıştır. Zhou döneminde Çin'de demirin kullanımı başlamış[1], ayrıca birçoklarına göre Çin tunç eşya yapımı bu dönemde doruk noktasına ulaşmıştır. Hanedanı aynı zamanda, yazının antik hâlinden, ki bunun örnekleri Batı Zhou tunç kitabelerinde bulunabilir, çağdaş yazım şeklinin başlangıcına, geç Muharip Devletler Dönemi'deki arkaik klerik yazı formuna, doğru evrim geçirdiği dönemi de kapsamaktadır.
Zhou Hanedanı döneminde, M.Ö. 6. yüzyıldaki ilk hâlinin ortaya çıkışıyla, Çin felsefesinin kökenleri kurulmuştur. Daha sonraki nesillere büyük etkisi olacak önemli Çin filozofları bu dönemde ortaya çıkmıştır: Kong Fuzi (Konfüçyüs, Konfüçyüscülüğün kurucusu) ve Laozi (Taoculuğun kurucusu). Bu dönemde ortaya çıkan diğer filozoflar, kuramcılar ve düşünce ekolleri şunlardır: Mozi (Mohizmin kurucusu), Mengzi (tanınmış bir Konfüçyüscü), (Qin Hanedanının temel felsefesi olan) Çin legalizminin gelişimine öncülük eden Shang Yang ve Han Feizi ve döneminin en önemli entelektüeli, Çin entelektüel yaşamının kendi dönemindeki merkezi olduğu ve hatta Mengzi gibi ikonik entelektüel figürlerden daha çok önem ve ün kazanmış olduğu iddia edilen Xunzi[2].
[değiştir] Zhou Hanedanı kralları
| Şahsî ismi | Tahttaki ismi | Hükmettiği yıllar1 | En yaygın kullanılan ismi |
|---|---|---|---|
| Ji Fa 姬發 |
Wuwang 武王 |
M.Ö. 1046-M.Ö. 10431 | Zhou Wuwang (Zhou Kralı Vu) |
| Ji Song 姬誦 |
Chengwang 成王 |
M.Ö. 1042-M.Ö. 10211 | Zhou Chengwang (Zhou Kralı Çeng) |
| Ji Zhao 姬釗 |
Kangwang 康王 |
M.Ö. 1020-M.Ö. 9961 | Zhou Kangwang (Zhou Kralı Kang) |
| Ji Xia 姬瑕 |
Zhaowang 昭王 |
M.Ö. 995-M.Ö. 9771 | Zhou Zhaowang (Zhou Kralı Zhao) |
| Ji Man 姬滿 |
Muwang 穆王 |
M.Ö. 976-M.Ö. 9221 | Zhou Muwang (Zhou Kralı Mu) |
| Ji Yihu 姬繄扈 |
Gongwang 共王/龔王 |
M.Ö. 922-M.Ö. 9001 | Zhou Gongwang (Zhou Kralı Gong) |
| Ji Jian 姬囏 |
Yiwang 懿王 |
M.Ö. 899-M.Ö. 8921 | Zhou Yiwang (Zhou Kralı Yi) |
| Ji Pifang 姬辟方 |
Xiaowang 孝王 |
M.Ö. 891-M.Ö. 8861 | Zhou Xiaowang (Zhou Kralı Xiao) |
| Ji Xie 姬燮 |
Yiwang 夷王 |
M.Ö. 885-M.Ö. 8781 | Zhou Yiwang (Zhou Kralı Yi) |
| Ji Hu 姬胡 |
Liwang 厲王/剌王 |
M.Ö. 877-M.Ö. 8411 | Zhou Liwang (Zhou Kralı Li) |
| Gonghe (naiblik) 共和 |
M.Ö. 841-M.Ö. 828 | Gonghe | |
| Ji Jing 姬靜 |
Xuanwang 宣王 |
M.Ö. 827-M.Ö. 782 | Zhou Xuanwang (Zhou Kralı Xuan) |
| Ji Gongsheng 姬宮湦 |
Youwang 幽王 |
M.Ö. 781-M.Ö. 771 | Zhou Youwang (Zhou Kralı You) |
| Batı Zhou'nun sonu / Doğu Zhou'nun başlangıcı | |||
| Ji Yijiu 姬宜臼 |
Pingwang 平王 |
M.Ö. 770-M.Ö. 720 | Zhou Pingwang (Zhou Kralı Ping) |
| Ji Lin 姬林 |
Huanwang 桓王 |
M.Ö. 719-M.Ö. 697 | Zhou Huanwang (Zhou Kralı Huan) |
| Ji Tuo 姬佗 |
Zhuangwang 莊王 |
M.Ö. 696-M.Ö. 682 | Zhou Zhuangwang (Zhou Kralı Zhuang) |
| Ji Huqi 姬胡齊 |
Xiwang 釐王 |
M.Ö. 681-M.Ö. 677 | Zhou Xiwang (Zhou Kralı Xi) |
| Ji Lang 姬閬 |
Huiwang 惠王 |
M.Ö. 676-M.Ö. 652 | Zhou Huiwang (Zhou Kralı Hui) |
| Ji Zheng 姬鄭 |
Xiangwang 襄王 |
M.Ö. 651-M.Ö. 619 | Zhou Xiangwang (Zhou Kralı Xiang) |
| Ji Renchen 姬壬臣 |
Qingwang 頃王 |
M.Ö. 618-M.Ö. 613 | Zhou Qingwang (Zhou Kralı Qing) |
| Ji Ban 姬班 |
Kuangwang 匡王 |
M.Ö. 612-M.Ö. 607 | Zhou Kuangwang (Zhou Kralı Kuang) |
| Ji Yu 姬瑜 |
Dingwang 定王 |
M.Ö. 606-M.Ö. 586 | Zhou Dingwang (Zhou Kralı Ding) |
| Ji Yi 姬夷 |
Jianwang 簡王 |
M.Ö. 585-M.Ö. 572 | Zhou Jianwang (Zhou Kralı Jian) |
| Ji Xiexin 姬泄心 |
Lingwang 靈王 |
M.Ö. 571-M.Ö. 545 | Zhou Lingwang (Zhou Kralı Ling) |
| Ji Gui 姬貴 |
Jingwang 景王 |
M.Ö. 544-M.Ö. 521 | Zhou Jingwang (Zhou Kralı Jing) |
| Ji Meng 姬猛 |
Daowang 悼王 |
M.Ö. 520 | Zhou Daowang (Zhou Kralı Dao) |
| Ji Gai 姬丐 |
Jingwang 敬王 |
M.Ö. 519-M.Ö. 476 | Zhou Jingwang (Zhou Kralı Jing) |
| Ji Ren 姬仁 |
Yuanwang 元王 |
M.Ö. 475-M.Ö. 469 | Zhou Yuanwang (Zhou Kralı Yuan) |
| Ji Jie 姬介 |
Zhendingwang 貞定王 |
M.Ö. 468-M.Ö. 442 | Zhou Zhendingwang (Zhou Kralı Zhending) |
| Ji Quji 姬去疾 |
Aiwang 哀王 |
M.Ö. 441 | Zhou Aiwang (Zhou Kralı Ai) |
| Ji Shu 姬叔 |
Siwang 思王 |
M.Ö. 441 | Zhou Siwang (Zhou Kralı Si) |
| Ji Wei 姬嵬 |
Kaowang 考王 |
M.Ö. 440-M.Ö. 426 | Zhou Kaowang (Zhou Kralı Kao) |
| Ji Wu 姬午 |
Weiliewang 威烈王 |
M.Ö. 425-M.Ö. 402 | Zhou Weiliewang (Zhou Kralı Weilie) |
| Ji Jiao 姬驕 |
Anwang 安王 |
M.Ö. 401-M.Ö. 376 | Zhou Anwang (Zhou Kralı An) |
| Ji Xi 姬喜 |
Liewang 烈王 |
M.Ö. 375-M.Ö. 369 | Zhou Liewang (Zhou Kralı Lie) |
| Ji Bian 姬扁 |
Xianwang 顯王 |
M.Ö. 368-M.Ö. 321 | Zhou Xianwang (Zhou Kralı Xian) |
| Ji Ding 姬定 |
Shenjingwang 慎靚王 |
M.Ö. 320-M.Ö. 315 | Zhou Shenjingwang (Zhou Kralı Shenjing) |
| Ji Yan 姬延 |
Nanwang 赧王 |
M.Ö. 314-M.Ö. 256 | Zhou Nanwang (Zhou Kralı Nan) |
| Huiwang 惠王 |
M.Ö. 255-M.Ö. 249 | Zhou Huiwang² (Doğu Zhou Kralı Hui) |
|
| 2 Ji ailesinden asilzadeler, başkentleri Luoyang'ın Kin güçlerine düşüşünden sonra, Kral Hui'yi Kral Nan'ın varisi, yeni kral olarak açıklamışlardır. Bununla birlikte Zhou direnişi kısa sürmüştür ve dolayısıyla genelde Zhou Hanedanının son kralının Kral Nan olduğu kabul edilir. |
|||
[değiştir] Zhou Hanedanı döneminden örnek sanat eserleri
 Tunç ritüel kabı, Batı Zhou Hanedanı |
 Tunç ritüel kabı, Batı Zhou Hanedanı |
 You tunç ritüel kabı, Bazı Zhou Hanedanı |
 Qizhong Hu tunç ritüel kabı, Batı Zhou Hanedanı |
 Av sahnesi betimlemeli Dou kabı, Doğu Zhou Hanedanı |
 Qin Dükünün bo kablarından biri, Doğu Zhou Hanedanı |
 Ejderha desenli pu kabı, Doğu Zhou Hanedanı |
|
 Doğu Zhou lake desenli tunç ritüel yiyecek kabı (ding), M.Ö. 5.-4. yüzyıllar |
 Doğu Zhou Hanedanı'ndan tunç ding kabı |
 Doğu Zhou Hanedanı'ndan tunç çan |
 Batı ve Doğu Zhou Hanedanı tunç kapları |
 Doğu Zhou Hanedanı'ndan tunç ve gümüşten matara |
 Doğu Zhou Hanedanı'ndan tunç leğen |
 Doğu Zhou Hanedanından kuş şekilli, tunçtan şarap servis takımı |
 Nakışla süslenmiş ipek gaze kumaşından örtü detayı; M.Ö. 4. yüzyıl tarihli, Hubei'deki Zhou dönemi mezarlarından. |
[değiştir] Kaynakça
