Çizgi romanda gümüş çağ

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Yeni Flash, Showcase #4 (Ekim 1956), İlk Gümüş Çağ süperkahramanı olarak kabul edilir.
Carmine Infantino & Joe Kubert.

Çizgi romanın Gümüş Çağı, Amerikan çizgi romancılığında özellikle süper kahraman temasında sanatsal ve ticari olarak ilerlemenin kaydedildiği, 1950'lerin ortasından 1970'lerin ilk yıllarına kadar uzanan bir dönemi kapsar. Gümüş Çağ yaklaşık olarak 1956-1970 tarihlerini kapsayacak şekilde Tunç ile Modern Çağ arasındaki ara dönem olarak kabul edilir.[1]

Gümüş Çağ'da, özellikle süper kahramanların karakterleri detaylandırılmış ve geliştirilmiştir. Maceralarda bilim kurgu öğelerine sıklıkla rastlanır. Ancak en önemli unsur, süper kahramanların daha "insansı" oluşları ve sorunlarının da bu yönde işlenmesidir. Gümüş Çağ'da başlayan bu konsept günümüzde de devam etmektedir ve karakterlerin süper güçleri ile sürdürdükleri maceralar kadar hayatta karşılaşılabilinecek olağan sorunlar konusu da işlenmektedir.

Terimin kaynağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Justice League of America #42 (Şubat. 1966)
Gümüş Çağ'ın isimine ilham veren mektubu içeren sayı.
Mike Sekowsky, Murphy Anderson & Bernard Sachs.

Çizgi roman tarihçisi ve film yapımcısı “Michael Uslan”, "Gümüş Çağı" teriminin, Justice League of America serisinin Şubat 1966'da yayınlanan 42. sayısının okuyucu mektup bölümünde yer alan bir okuyucu mektubuna dayandığını belirtmektedir.[2] Okuyucu “Scott Taylor” mektubunda "Eğer siz Altın Çağ'dan kahramanları geri getirmeye devam ederseniz, 20 yıl sonra insanlar bu döneme Gümüş Altmışlar diyecek!" yazmıştır. [2]Elbette olimpiyatlardaki gibi altın - gümüş - bronz sıralaması kastedilmiştir. Uslan bu terimin geniş kitlelerce benimsendiğini eklemiştir.[2]

Gümüş Çağ'ın başlamasına yol açan olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

İkinci Dünya Savaşı dönemini kapsayan 1930'ların başı 1940'ların sonunda Çizgi romanda altın çağ olarak kabul edilen dönemde çizgi romanlar ucuz ve gerçek dünyadan kaçışı sağlayan eğlence olarak tercih edilmiştir. Büyük süper kahraman serileri kahramanları Süperman, Batman, Wonder Woman, Kaptan Marvel ve Kaptan Amerika bu dönemde oluşturulmuştur. II. Dünya Savaşı'nın bitmesini takiben, Altın Çağın “Atom dönemi” olarak adlandırılan 1949-1956 yılları arasında süper kahramanlar hakkındaki çizgi romanların popülerliği ve satışı azalmış, korku, suç ve romantizm üzerine yazılan çizgi roman pazarının payı büyümüştür. [3]1954 yılında Alman-Amerikan psikiyatrist “Dr. Fredric Wertham”'ın yazdığı “Seduction of the Innocent” kitabı çizgi roman yayıncılık dünyasını sarsmıştır. Kitap suç ve gagsterlerle dolu çizgi romanları okuyan çocukların benzer davranışlara teşvik edildiğini belirtmiştir. Toplumun tepkilerinde ve Birleşik Devletler senatosunda dile getirilen reşit olmayan gençlerin işlediği suçların kaynaklarından birinin de çizgi romanlar olduğuna dair görüşlere bu kitap kaynak gösterilmiştir. [4]

26 Ekim 1954 tarihinde yayıncılar çizgi içeriği düzenlemek için “Comics Code Authority (CCA)”'yı kurmuşlardır. Kurum çiz roman konuları ve içeriğiyle ilgili yönetmelik niteliğinde kanun düzenlemiştir. [5] Bu yönetmeliğin maddelerinde çizgi romanlarda kan, cinselliğe dair söylemler ve görüntüler, otoriteye karşı çıkış ve karşıt diğer görüşler yasaklandı. Bu durum, diğer sinema ve televizyon yapımlarında olduğu gibi çizgi romanlarda da pek çok tarzın yayınlanmasını zorlaştırmış, dolayısı ile anlatım değişmiş ve hikâyelere yeni bir yön verilmiştir. [6]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümüş Çağ'ın başlangıcı ve sonu çizgi roman dünyasına dair tartışmalara dayanır. Ancak başlangıcının tam tarihinin “DC Comics” yayın firması tarafından 4 Ekim 1956'da yayımlanan “Showcase #4”ün modern versiyonu olan Flashın çıkması ile başladığı görüşü genel kabul görür. “Julius Schwartz” editörlüğündeki bu yeni Flash, bilim kurgu öğelerini de kullanarak yeniden kurgulanan pek çok eski süper kahramanların ilki olmuştur. [7]Diğerlerinin arasında “Green Lantern”, “Atom” ve “Hawkman” de vardır. DC'nin bu dönemde çıkarttığı bir diğer oluşum da en popüler karakterlerin beraber yaşadığı maceraların anlatıldığı “Justice League of America” 'dır.[8][9]

Bu serilerin başarısı, CCA kısıtlamaları altında da olsa DC Comics'e yeni alanlar üretebileceğini gösterdi. Sonuçta endüstriye gelen bu yeni hava satışların da artmasına neden oldu. [10]

Amazing Fantasy #15 (1962), Gümüş Çağ'ın en popüler karakterlerinden Spider-Man 'in ilk görünüşü.
Jack Kirby & Steve Ditko.

“Marvel Comics” çizgi roman yayın şirketinin yükselişi de Gümüş Çağ'da olmuştur. Yazar - editör “Stan Lee” ve çizer-yardımcı yazar “Jack Kirby” ile “Steve Ditko” liderliğindeki Marvel, daha ince işlenmiş karakterler ve hikâyelerdeki dinamizm ile başarılı olmuştur.[7] Bu dönemde Marvel'in en meşhur karakteri ise Spider-Man olmuştur. Kayda değer diğer kahramanların içinde adı öne çıkanlar ise Fantastic Four, Hulk, Iron Man, Thor, Daredavil, X-Men ve Marvel'in büyük kahramanlarından oluşturduğu grup olan Avangers sayılabilir. Bu yükselişin ardından “DC Comics”, Marvel'in bazı fikirlerini ve karakterlerini kendi bünyesinde uyarlamaya başlamıştır. [11]

Süper kahramanların dirilişi o kadar büyük ilgi uyandırdı ve ticari başarı elde etti ki, bünyelerinde süper kahraman barındırmayan “Archie Comics”, “Charlton Comics” ve “Dell Comics” gibi firmalar da kendi süper kahramanlarını yarattılar. Ancak DC ve Marvel kadar popülerite yaratamadılar. “Tower Comics” bu konuda bir istisna sayılabilir. “Wally Wood” önderliğinde çıkan “T.H.U.N.D.E.R. Agents” serileri büyük ilgi görse de kısa sürede yayın hayatına son verildi. Ayrıca, çizgi romanlarla büyüyen ve çizim yeteneklerini de akademik eğitimlerle geliştiren yeni nesil çizerler, çizgi romanlara yeni sanat akımlarını da yansıttılar. Örnek olarak “Neal Adams” ve Jim “Steranko” verilebilir.[12] [13]

Bu dönem ticari olarak zirveye Batman'in 1966-1968 yılları arasında yapılan televizyon dizileri ile ulaşmıştır. Bu dizi çigi romanlara olan ilgiyi arttırdı, ancak diğer yandan sanatsal açıdan sığlığı ile halkın çizgi roman sanatını hor görmesine neden oldu. Yeraltı çizgi romanları da Gümüş Çağ içinde, 60'lı yıllarda ilk çıkışlarını yaptılar. Ancak gerek sanatsal duruşlarının, gerekse de pazarlama yöntemlerinin ana akımdan çok farklı olması nedeni ile genelde çizgi roman dünyasında ayrı bir akım olarak nitelendirildiler.

Gümüş Çağ'ın sonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümüş Çağ'ın sona erişinin aşağıda listelenen olaylar ile olduğu varsayılır, kesin tarih yoktur:

  • Jack Kirby'nin DC Comics'te “Fourth World” serilerini yayınlamak için Marvel Comics'ten 1970 'de ayrılması.
  • DC 'de Süperman serisinin uzun süreden beri editörlüğünü yapan “Mort Weisinger” 'ın emekli olması. Bu olaydan sonra Süperman ekibine birden fazla editör atanmıştır; “Julius Schwartz”,“ Murray Boltinoff”, “E. Nelson Bridwell”, “Mike Sekowsky” ve “Jack Kirby” bunların arasındadır.
  • 1970'lerin ilk yıllarında daha karanlık süper kahraman hikâyelerinin çıkışı. Bu dönemde Batman kökenlerine geri dönmüştür ve “Dennis O'Neil” ile “Neal Adams” Green Lantern/Green Arrow 'un şehir temalı hikâyelerine başlamıştır.
  • 1971'de Comics Code'un ilk güncellenmesi. ‘Ghost Raider’ ve ‘Tomb of dracula’ gibi korku temalı hikâyelerin çıkışı ve önceden kaleme alınmayan konuların irdelenmeye başlaması.
  • “Amazing Spider-Man #121”, 1973 ("The Night Gwen Stacy Died") 'da “Peter Parker”'ın sevgilisi “Gwen Stacy”'nin öldürülmesi.
  • 1975 'de sonraki yılları domine edecek olan yeni X-Men 'in çıkışı; “Giant-Size X-Men #1”.

Sonraki dönemler[değiştir | kaynağı değiştir]

Korku ve fantezi temalı serilerin (DC: 'House Of Mystery', 'House of secrets', 'Ghosts','Witching Hour', 'Unexpected' , Marvel: 'Crypt of Shadows', 'Vault of Evil', 'Dead of Night','Chamber of Chills' ve Warren ile Charlton'ın gizem temalı serileri gibi) hakim olduğu kısa bir süreden sonra, süper kahramanların üçüncü dönemi (genellikle Bronz Çağ adı verilir) başladı; bu dönemde öne çıkan yazarlar arasında Steve Englehart, Mike Friedrich, Steve Gerber, Don McGregor, Doug Moench ve Len Wein, çizerler arasında da Rich Buckler, Marshall Rogers, P. Craig Russell ve Bernie Wrightson sayılabilir.

Sonraki çağ ise genellikle çizgi romanın Modern Çağı olarak adlandırılır. Ancak “Batman: The Dark Knight Returns” (Frank Miller) ve Watchmen (Dave Gibbons) gibi karanlık temalı çizgi romanlar yüzünden çizgi romanın “Karanlık Çağı” olarak isimlendirildiği de görülmüştür. Scott McCloud tarafından çizgi romanların Demir Çağı ve çizgi romanların Elmas Çağı isimleri de önerilmiştir.

"Neo-silver" deyimi, (IGN yazarı Peter Sanderson) Astro City (Kurt Busiek) gibi nazaran daha aydınlık, daha edebi kaygı taşıyan çizgi romanları tanımlamak için de kullanılır.

Şubat 2007 'de özellikle DC Comics için çizgi roman okurları tarafından İkinci Gümüş Çağ olarak isimlendirilmeye başlanmıştır; ana nedeni ilk Gümüş Çağ'da yaygın olan pek çok tasarının yeniden ele alınmış olmasıdır.[14][15]

Kapaklar ve dizayn[değiştir | kaynağı değiştir]

Iron Man #18 (Oct. 1969), Gümüş Çağ'da tipik bir Marvel Comics kapağı.
George Tuska.

İlk sayfanın (diğer adı ile splash page) ikinci bir kapak olarak kullanılması yaygındır. Kitabın içeriğine dair kısa bir özet olarak düşünülebilir. Pek çok hikâye ikinci sayfadan başlar.

DC kapaklarında çağ genelinde konuşma balonları görülür. Marvel ise konuşma balonlarını ancak çağın sonuna doğru kapaklarda kullanmıştır. Günümüzde ise bu kullanımın modası geçmiştir nadiren kullanılır.

Gümüş Çağ sanatçıları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu dönemde özellikle Marvel 'de sanatçılar co-plotter olarak hikâyenin oluşumunda büyük rol üstlenmiştir.[16]

Fantastic Four #286 (Ocak 1986). Bir çığır açan Fantastic Four #286.
Jack Kirby & Dick Ayers.
Strange Adventures #207 (Aralık 1967). Doğu mistizmininin Amerika ile buluşması.
Neal Adams.
Nick Fury: Agent of S.H.I.E.L.D. #7 (Aralık 1968): Çizer Jim Steranko 'dan bir sürrealizm örneği.

Editörler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dick Giordano
  • Stan Lee
  • Jack Schiff
  • Julius Schwartz
  • Mort Weisinger

Yazarlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Otto Binder
  • John Broome
  • Arnold Drake
  • Gary Friedrich
  • Joe Gill
  • Archie Goodwin
  • Edmond Hamilton
  • Bob Haney
  • Robert Kanigher
  • Stan Lee
  • Dennis O'Neil
  • Jerry Siegel
  • Jim Steranko
  • Roy Thomas
  • Marv Wolfman

Çizerler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Neal Adams
  • Murphy Anderson
  • Jim Aparo
  • Dick Ayers
  • Wayne Boring
  • John Buscema
  • Sal Buscema
  • Nick Cardy
  • Gene Colan
  • Dan DeCarlo
  • Steve Ditko
  • Ramona Fradon
  • Stanley Goldberg
  • Don Heck
  • Carmine Infantino
  • Gil Kane
  • Jack Kirby
  • Joe Kubert
  • Sheldon Moldoff
  • Jim Mooney
  • John Romita, Sr.
  • Mike Sekowsky
  • John Severin
  • Marie Severin
  • Jim Steranko
  • Curt Swan
  • Herb Trimpe
  • George Tuska
  • Wally Wood

Çiniciler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Jack Abel
  • Dan Adkins
  • Murphy Anderson
  • Dick Ayers
  • Vince Colletta
  • Joe Giella
  • Sid Greene
  • George Klein
  • Paul Reinman
  • George Roussos
  • Joe Sinnott
  • Chic Stone

Gümüş Çağ'ın önemli çizgi romanları[değiştir | kaynağı değiştir]

DC Comics[17][18][19]

İsim Sayı Yayıncı Açıklama
Adventure Comics 247 DC Comics Superboy, Legion of Super-Heroes ile tanışır.
Brave and the Bold 28 DC Comics Justice League of America 'nın ilk görünüşü.
Detective Comics 225 DC Comics Martian Manhunter 'ın ilk görünüşü.
Detective Comics 327 DC Comics Batman hikâyeleri revizyonu başlangıcı
Detective Comics 359 DC Comics Yeni Batgirl
Doom Patrol 121 DC Comics Tüm takım ölür, Çizgiroman tarihinde bir ilk.
Flash 123 DC Comics Barry Allen, Altın Çağ Flash'ı ile tanışır.
House of Secrets 92 DC Comics Swamp Thing 'in ilk görünüşü.
Justice League of America 1 DC Comics İlk sayı.
Our Army at War 81 DC Comics Sgt. Rock 'ın ilk görünüşü.
Showcase 4 DC Comics Barry Allen 'in Flash olarak ilk görünüşü.
Showcase 9 DC Comics Lois Lane kendi maceralarına başlar.
Showcase 22 DC Comics Gümüş Çağ Green Lantern'in ilk görünüşü.
Showcase 34 DC Comics Ray Palmer 'in Atom olarak ilk görünüşü.
Superman 233 DC Comics Clark Kent televizyon röportajcısı olur.
Superman’s Pal Jimmy Olsen 1 DC Comics Jimmy Olsen kendi serilerine başlar.
World’s Finest Comics 71 DC Comics Batman ve Superman birbirlerinin gizli kimliklerini öğrenir.

Marvel Comics.[20][21]

İsim Sayı Yayıncı Açıklama
Amazing Fantasy 15 Marvel Spider-Man 'in ilk görünüşü.
Amazing Spider-Man 1 Marvel Spider-Man tek başına maceralarına başlar.
Amazing Spider-Man 3 Marvel Dr. Octopus 'un ilk görünüşü.
Amazing Spider-Man 14 Marvel Green Goblin 'in ilk görünüşü.
Amazing Spider-Man 39 Marvel Green Goblin Spider-Man'in maskesini çıkartır.
Amazing Spider-Man 50 Marvel Kingpin 'in ilk görünüşü.
Avengers 4 Marvel Captain America 'nın ilk Gümüş Çağ görünüşü.
Daredevil 1 Marvel Daredevil 'in ilk görünüşü.
Fantastic Four 1 Marvel FF 'nin ilk görünüşü.
Fantastic Four 4 Marvel Gümüş Çağ Sub-Mariner' ın ilk görünüşü.
Fantastic Four 5 Marvel Dr. Doom 'un ilk görünüşü.
Fantastic Four 48 Marvel Silver Surfer 'ın ilk görünüşü.
Fantastic Four 52 Marvel Black Panther 'in ilk görünüşü.
Hulk 1 Marvel Hulk'un ilk görünüşü.
Journey Into Mystery 83 Marvel Thor 'un ilk görünüşü.
Marvel Super-Heroes 12 Marvel Captain Marvel 'ın ilk görünüşü.
Nick Fury, Agent of S.H.I.E.L.D. 1 Marvel Jim Steranko çalışması
Strange Tales 110 Marvel Dr. Strange 'in ilk görünüşü.
Strange Tales 135 Marvel Nick Fury asıl karakter olur.
Tales of Suspense 39 Marvel Iron Man 'in ilk görünüşü.
Tales of Suspense 59 Marvel Captain America ve Iron Man kendi serilerine başlar.
Tales to Astonish 27 Marvel Hank Pym 'in ilk görünüşü.
X-Men 1 Marvel X-Men 'in ilk görünüşü.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Reynolds, Richard. Super Heroes: A Modern Mythology (1994), Mississippi Üniversitesi Yayınları . s.8-9 ISBN 0-87805-694-7
  2. ^ a b c Alter Ego bölüm. 3, 54.sayı (Kasım 2005), syf. 79
  3. ^ [1]John Petty:A Brief History of Comic Books- 09 Nisan 2012‎ 'da erişilmiştir.(İngilizce)
  4. ^ Beaty, Bart (2005). Fredric Wertham ve Kitle Kültürü Eleştirisi . Mississippi Üniversitesi Yayınları, ISBN 1-57806-819-3
  5. ^ [2]Code of the Comics Magazine Association of America.-erişim 09 Nisan 2012 (İngilizce)
  6. ^ [3]17 Temmuz 2006, "In graphic terms..." , The San Diego Union-Tribune .- erişim 09 Nisan 2012‎ (İngilizce)
  7. ^ a b Will Jacobs, syf. 34
  8. ^ CBR News Team (July 2, 2007). "DC Flashback: The Flash". Comic Book Resources. http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=10649. Erişim tarihi: 09 Nisan 2012‎. 
  9. ^ Zicari, Anthony (August 3, 2007). "Breaking the Border - Rants and Ramblings". Comics Bulletin. http://www.silverbulletcomics.com/news/story.php?a=5706. Erişim tarihi: 09 Nisan 2012‎. 
  10. ^ Will Jacobs; Gerard Jones (1985). The Comic Book Heroes: From the Silver Age to the Present. New York, New York: Crown Publishing Group. ss. 34. ISBN 0-517-55440-2. 
  11. ^ St.Louis, Hervé (October 9, 2005). "Is DC Comics Spearheading a New Age in Super Hero Comics?". Comic Book Bin. http://www.comicbookbin.com/comicbookrevival001.html. Erişim tarihi: 09 Nisan 2012. 
  12. ^ Will Jacobs, syf. 154
  13. ^ Kathy Merlock Jackson; Mark D. Arnold (Summer 2007). "Baby-Boom Children and Harvey Comics After the Code: A Neighborhood of Little Girls and Boys". ImageText (University of Florida) 3 (3). December 15, 2011 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.english.ufl.edu/imagetext/archives/v3_3/jackson/. 
  14. ^ Jacobs, Will,Gerard Jones (1985). The Comic Book Heroes: “From the Silver Age to the Present”, New York: Crown Publishing Group., s. 154, ISBN 0517554402 .
  15. ^ Overstreet, Robert (2008),“The Official Overstreet Comic Book Price Guide” #38. New York: Random House. s. 154. ISBN 0375722394.
  16. ^ "'Overstreet World of Comic Books' is an enjoyable look at collecting". Knight Ridder/Tribune News Service. March 21, 1995. http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-6328843_ITM. Erişim tarihi: 09 Nisan 2012. 
  17. ^ Integrative Arts 10: "The Silver Age" by Jamie Coville. 09 Nisan 2012
  18. ^ "Irwin Donenfeld, R.I.P." by Mark Evanier, December 1, 2004. 09 Nisan 2012
  19. ^ http://www.toonopedia.com/dc.htm
  20. ^ Marvel Comics #1 , Grand Comics Database
  21. ^ Benton, Mike (1991). Superhero Comics of the Silver Age: The Illustrated History. Dallas, Texas: Taylor Publishing Company. s. 35. ISBN 978-0878337460.
  • Comics Magazine Association of America: “Facts about Code-Approved Comics Magazines” New York Association, 1959
  • Nyberg, Ami Kiste (1998).Seal of Approval: The History of the Comics Code, Mississippi Üniversitesi Yayınları, ISBN 0-87805-975-X .
  • Wright, Bradford W. (2001). “Comic Book Nation: The Transformation of Youth Culture in Americ”a, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-7450-5.