Çin koca yemişi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Çin koca yemişi
Myrica rubra3.jpg
Myrica rubra5.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Takım: Fagales
Familya: Myricaceae
Cins: Myrica
Tür: M. rubra
İkili adı
Myrica rubra
Siebold & Zucc.
Sinonimler

Morella rubra Loureiro
Myrica rubra var. acuminata Nakai.

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Çin koca yemişi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Çin koca yemişi ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Çin koca yemişi (Myrica rubra), Myricaceae familyasından bir bitki ve onun yenebilir meyvesi. Çince yangmei olarak bilinir. Subtropik, ılıman iklimlerde özellikle adından anlaşılacağı gibi Çin'in çeşitli eyaletlerinde özellikle Yangtze nehrinin güneyinde yetişen bir ağaçtır.[1] Bununla birlikte Japonya , Tayland ,Kore, Filipinler de de kültür türleri yetiştirilmektedir. Çin kadar Japon sanatında da bu ağacın izlerine rastlanmaktadır.

Türkiye'de de Orta Karadeniz, Tosya ve civarına bu ağaçdan yetiştirilmeye başlamıştır. Meyveleri Akdeniz ve ılıman iklimlerde yetişen koca yemiş'e benzese de, ondan daha boylu ve ayrı bir cins ağaçtır, yine de budanmakla çalı formu da alabilmektedir.

Genelde Yumberry olarak da bilinen kırmızıdan, nadirde olsa koyu mor,sarıya doğru türlerine göre değişiklik gösteren meyveleri için yetiştirilir.

Tanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Meyve

10-20 metre arası boylanabilen her daim yeşil bir ağaçtır. Gövdenin kabuğu düz gri renktir,düzgün yuvarlak ve hemisferik tacı bulunur. Aynen incir gibi kendi kendini tozlayabilme olanağı olmayıp, dişi ve erkek ağaçları bulunmaktadır. Tozlaşma rüzgar yoluyla olmaktadır. Her nedar asitli nemli toprak sevsede (Ph 4,5-5) en kötü hatta alkali topraklarda bile (Ph 6-6,5) yetişebilmektedir. Zira iğde gibi nitrojeni köklerine depo edebilme yeteneği vardır.[2] Bu iş için Frankia adlı bir bakteriyi de iğde gibi kullanır.[3][4] Ancak meyvelerinin sağlıklı oluşabilmesi için ortalama yıllık 1000–1700 mm arası yağış ve nem ister. Hele ilk bahar aylarında (mart, nisan) ise ayda 160 mm’den az yağış olmamalıdır yoksa meyvelerde kalite ve verim düşer. bitki -10 derece soğuğa, +35 derece sıcağa dayanabilmektedir.Aşırı sıcak bir hava bitkinin zarar görmesi ve ölümüne sebep olabilmektedir.

Meyvesi yuvarlak 1,5-2,5 cm çapında budaklı yüzeylidir ancak 4 cm çapına ulaşan kültür türleri de vardır.Meyveleri genelde kırmızıdır ancak mor ve sarı renkli türleri de bulunmaktadır.Meyvenin eti lezzetli ve güzeldir. Bununla birlikte meyvenin tam ortasında meyvenin yarısını kaplayan bir çekirdek bulunur.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Meyveleri

Meyvesi Çin ve çevresinde binlerce yıldır oldukça fazla sevilir ve çok para getirdiği için ticari değeri yüksektir. Meyvesi önemli olmayan Myrica Rubra cinsleri parkların bahçelerin süslenmesinde kullanılır. Avrupa’da “Yumberry” adı ile Çin çileğinin meyve suyu satılmaktadır. Çin çileği meyvelerinde doğal olarak çok şeker ve çeşitli doğal meyve asitleri bulunduğu için güzel lezzettedir. Vitaminlerce ve minerallerce zengindir. En çok C vitamini içerir. Lezzetli meyveleri çiğ olarak yenebildiği gibi meyve suyu, reçel, şekerlemeler ve alkollü içki yapımında da kullanılır. Yüksek tansiyona, kalbe, mide rahatsızlıklarına, kolesterole iyi olduğu,görmeyi keskinleştirdiği,kanseri önlediği,[5][6] katarakt oluşmasını önlediği iddia edilmektedir. Ayrıca Çinde baijou adlı özel bir alkollü Çin likörünün yapımında da kullanılmaktadır.[7] Ayrıca kurutulmuş meyve olarak meyveleri satılıp değerlendirilmektedir.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Myrica rubra". Flora of China. http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006094. 
  2. ^ Vandenbosch KA, Torrey JG (November 1984). "Consequences of sporangial development for nodule function in root nodules of Comptonia peregrina and Myrica gale". Plant Physiology 76 (3): 556–560. doi:10.1104/pp.76.3.556. PMC =pmcentrez 1064330. PMID 16663881. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1064330. 
  3. ^ Huguet V, Batzli JM, Zimpfer JF, Normand P, Dawson JO, Fernandez MP (May 2001). "Diversity and specificity of Frankia strains in nodules of sympatric Myrica gale, Alnus incana, and Shepherdia canadensis determined by rrs gene polymorphism". Applied and Environmental Microbiology 67 (5): 2116–2122. doi:10.1128/AEM.67.5.2116-2122.2001. PMC =pmcentrez 92844. PMID 11319089. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=92844. 
  4. ^ Huguet V, Mergeay M, Cervantes E, Fernandez MP (October 2004). "Diversity of Frankia strains associated to Myrica gale in Western Europe: impact of host plant (Myrica vs. Alnus) and of edaphic factors". Environmental Microbiology 6 (10): 1032–1041. doi:10.1111/j.1462-2920.2004.00625.x. PMID 15344928. 
  5. ^ Fang Z, Zhang M, Tao G, Sun Y, Sun J (October 2006). "Chemical composition of clarified bayberry (Myrica rubra Sieb. et Zucc.) juice sediment". Journal of Agricultural and Food Chemistry 54 (20): 7710–7716. doi:10.1021/jf0618980. PMID 17002443. 
  6. ^ Bao J, Cai Y, Sun M, Wang G, Corke H (March 2005). "Anthocyanins, flavonols, and free radical scavenging activity of Chinese bayberry (Myrica rubra) extracts and their color properties and stability". Journal of Agricultural and Food Chemistry 53 (6): 2327–2332. doi:10.1021/jf048312z. PMID 15769176. 
  7. ^ Bayberries in a bowl of liquidŞablon:Verify credibility

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]