Çi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Çi veya Japoncadaki söylenişiyle Ki ; geleneksel Çin kültürü ve tıbbının temel kavramlarından biridir. Çi'nin mevcut olan herşeyde yer alan "hayat gücü" veya "spiritüel enerji" olduğuna inanılmaktadır. Genellikle "hava" veya "nefes" olarak yabancı dillere aktarılan bu terimin aslında tam bir karşılığı yoktur. Çince'de Çi'yi gösteren ideogram formu 氣 şeklindedir.

Metafizik bir enerji tipi olarak Çi ve benzeri felsefi kavramlara dair ilki referanslar özellikle Asya'da pek çok inanç sisteminde yer almaktadır. Çin düşüncesinin en eski kayıtlarında çi kavramı ile ilgili ifadeler geçmektedir. Çin mitolojisinin önemli ilk dönem figürlerinden biri olan Huang Di veya Sarı İmparator, geleneksel Çin tıbbı olarak bilinen bu kültürü biraraya getirip, formalize eden kişidir.


Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Çi, Çince'de pişirildiğinde pirinçten yükselen "buhar" şeklindeki bir ideogram ile gösterilir. Çi'nin Çince'deki ilk yazılışı kişinin soğuk bir günde görülen nefesini temsil eden üç dalgalı çizgi ile gösterilmekteydi. Daha sonraki ve günümüzdeki karaktere benzer şekildeki versiyonlarında ise aynı üç çizgi stilize edilmiştir.

Diğer Kültürlerde Benzer Kavramlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Değişik kültürlerde de Çinlilerin Çi diye tanımladıkları enerji şeklini tanımlamakta o kültürlerin dillerinden çeşitli kavramlar kullanılmıştır. Hatta Çi'nin etimolojik kökeni ile diğer kültürlerdeki benzer ifadelerin etimolojik kökenleri arasında benzerlik de bulunmaktadır, örneğin Çi'nin nefesle ilişkilendirilmesine benzer şekilde Ruh kelimesi de nefesle ilişkilendirilmiştir. Ortadoğu dinlerinde Ruh,Hint dinlerinde Prana, Kelt ve Druid mitolojisinde Awen, beşeri düzeyde ifadesini bulan Tanrısal/İlahi "nefes"tir ve hemen hemen dünyadaki herşeyi bir ruhu vardır, tıpkı evrenin her yerinde ve farklı düzeylerde çi'nin bulunuşu gibi.

Also related are the philosophical concepts of:

Geleneksel Çin Tıbbında Çi[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel Çin tıbbı teorilerine göre bedende batı dillerinde meridyen olarak çevirilen kanallar boyunca akan, Çi denilen bir hayat enerjisinden söz ederler. Farklı rahatsızlık belirtilerinin Çi'nin bu hareketinin engellenmesi, dengesizleşmesi ve bozulmasının bir sonucu olduğuna inanılır. Geleneksel Çin tıbbı farklı terapi teknikleri uygulayarak çi'nin eğer az ise miktarını yükseltmek, dengesiz ise dengeye oturtmak veya bozulduysa canlandırmakta ve böylelikle hastalıkları tedavi etmektedir. Bu teknikler arasında şifalı otlar, özel diyetler, egzersizler (Çigong, Tai Chi Chuan ve savaş sanatları eğitimleri gibi), yakı, blokajları temizlemek için masaj ve akupunktur yer almaktadır.

Çi'nin organlarda aktif olduğu saat dilimleri

Organ Saati
Akciğer 3:00-5:00 A.M.
Kalın Bağırsak 5:00-7:00 A.M.
Dalak 7:00-9:00 A.M.
Mide 9:00-11:00 A.M.
Kalp 11:00 A.M.-1:00 P.M.
Küçük Bağırsak 1:00-3:00 P.M.
Mesane 3:00-5:00 P.M.
Böbrek 5:00-7:00 P.M.
Perikardium 7:00-9:00 P.M.
Üçlü Isıtıcı 9:00-11:00 P.M.
Safra Kesesi 11:00 P.M.-1:00 A.M.
Karaciğer 1:00-3:00 A.M.

Feng Shui'de Çi[değiştir | kaynağı değiştir]

Feng Shui denilen geleneksel Çin mekân düzenleme sanatı çi'nin akışı, beş elementin, yin ve yang'ın ve diğer faktörlerin birbirleriyle ilişkisi üzerine kuruludur. Mekânlardaki insan, hayvan, bitki ve eşyaların arasında bir çi akışının olduğu ve bu akışın engellenmesiyle, sağlık, enerji düzeyi, talih gibi alanlarda negatif etkilerin ortaya çıkacağı kabul edilir. Eşyaların rengi, biçimleri ve mekândaki konumları uygulayıcının enerji düzeyini doğrudan etkileyecek şekilde bu akışın yavaşlaması, yönlendirilmesinde kullanılır.

Savaş Sanatlarında Çi[değiştir | kaynağı değiştir]

Çi pek çok Çin, Kore ve Japonya kökenli savaş sanatlarında kullanılan merkezi bir unsurdur. Çi'nin geliştirilmesi savaş sanatçısına hem güç hem de uyguladığı sanatta doğal bir akış kazanmasını sağlar. Japon savaş sanatlarından Aikido'da Ki (Japonca'da Çi'ye verilen ad)özellikle önemlidir.

Çi'nin Dan tien denilen alt karın bölgesindeki özel bir noktada depo edildiği kabul edilir. Savaş sanatçısı özel nefes teknikleri ve meditasyon yöntemleriyle bu enerjiyi sanatını icra ederken kullanır. Geleneksel kabulde savaş sanatlarındaki ustalık sadece teknik detaylardaki kusursuzlukla değil aynı zamanda ustanın kendi çi'sini kullanma derecesine de bağlı kabul edilir.

Modern Bazı Yaklaşımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çi'nin günümüzde farklı şekillerde ifade edilen biyolojik işlevlere antik Çinlilerin verdiği bir adlandırma olduğuna inananlar vardır. Kendisi de bir Çigong ve Tai Chi eğitmeni olan Dr. Yang, Jwing-Ming'e göre Çi günümüzde biyoelektrik adıyla bilinen şeye Çinlilerin verdiğin isimdir.

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

Göz At[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ek Okuma İçin[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Koichi TOHEI : Ki Enerjisi, çev. Selim Yeniçeri, Okyanus Yayıncılık, İstanbul, 2000.
  • Energy Medicine: The Scientific Basis by James L. Oschman, PhD, Churchill Livingston, 2000
  • Encounters with Qi: Exploring Chinese Medicine by David Eisenberg, M.D., Penguin, 1987.
  • Cross Currents: The Promise of Electromedicine, the Perils of Electropollution by Robert O. Becker, Tarcher, 1991
  • The Theoretical Foundations of Chinese Medicine, Manfred Porkert, MIT Press, 1974 ISBN 0-262-16058-7
  • Chee Soo, The Chinese Art of T'ai Chi Ch'uan, Thorsons (1984) ISBN 0-85030-387-7.
  • Da Liu, T'ai Chi Ch'uan and I Ching, Routledge & Kegan Paul, (1981) ISBN 0-7100-0848-1.
  • Chinese Physical Culture: The Impact on Individuals MSc dissertation, document effect on health of Tai Chi practitioners.
  • Ki in the Arts of Sex, Healing and Corporate Body Building Essays examining social and psychological aspects of ki as Japanese perceptions of "attention".
  • Ki and the Powers of Japan Documentary script based on previous essays.